Braaf opschrijven

In Trouw krijgt Jack van Messel alle ruimte om uit te leggen waarom zijn Uruguayaanse rundvlees zoveel beter is dan het Nederlandse. Van Messel, importeur van Uruguayaans rundvlees,  blijkt zicht te storen aan domme Nederlanders die gecharmeerd zijn van lokaal, duurzaam vlees van de boer om de hoek. Want dat lokale vlees is allesbehalve duurzaam althans, volgens de vleesimporteur van dienst.

Want, nog steeds volgens Jack, ons Nederlandse vlees is er slechts dankzij soja-import uit derdewereldlanden, maisimport uit de VS en ruimhartige antibioticasuppletie van farmaceuten. Nee... dan zijn rundvlees, daar komt geen antibiotica aan te pas, noch soja uit de derde wereld of mais… zijn koeien eten allen maar pampagras dat wordt natgeregend door pamparegens en dus gaat het ook niet gepaard met onvoorstelbare hoeveelheden waterverspilling.

Lento melo

En oh ja, ze zijn lento melo, ze ‘kunnen’ langzaam groeien en da's weer heel slowfoodie. De VN denkt daar overigens ietsje anders over en stelt dat ze alleen maar traag groeien omdat de omstandigheden nogal bar zijn (lees: weinig voedselaanbod) dus moeten ze wel later worden geslacht en dat leidt weer tot meer uitstoot van schadelijke gassen als methaan (een veel schadelijker broeikasgas dan CO2, maar dat terzijde).

Jeroen Thijssen culinair journalist van Trouw heeft het allemaal braaf uitgeschreven.

Inpakken en stoppen

Tja, en dan kan je als Nederlandse boer wel inpakken. En dan kan MijnKoeJouwKoe ook wel stoppen. Maar, klopt het nu wel, wat meneer Van Messel zo stellig beweert? Is het niet een beetje vreemd om alle Nederlandse koeien over één kam te scheren en te doen alsof alle Nederlandse runderen op een dieet van soja, mais en antibiotica staan?

Er zijn steeds meer Nederlandse koeien die alleen maar gras eten, van rassen waar nauwelijks een veearts aan te pas hoeft te komen. Koeien van boeren die het beste voor hebben met hun dieren, met het landschap en het milieu. Er zijn stiertjes die worden ingezet als grazers in natuurgebieden. Ze eten daar zeer gevarieerd en moeten meters maken om aan hun calorieën te komen zodat hun vlees goed doorbloed en fijn gemarmerd raakt. Qua smaak kan dat vlees de vergelijking met het Uruguayaanse vlees makkelijk aan. Wat ook zo fijn is van vlees van een boer om de hoek is dat het controleerbaar is of zoals wij graag stellen, vertrouw niet op onze blauwe ogen, maar ga zelf lekker kijken bij onze boeren en ambachtelijke slagers. Dat wordt toch wat lastiger als het gaat om Uruguayaanse boeren en slachthuizen.

Dus er is geen enkele reden om in te pakken of te stoppen en dat is maar goed ook. Wel een beetje jammer dat deze meneer zo weinig weerwoord krijgt. Want soms is Van Messel wel erg doorzichtig, bijvoorbeeld als hij een oude Nederlandse melkkoe vergelijkt met een Uruguayaanse vleeskoe. Ja, nogal wiedes dat een dier dat langer leeft meer CO2 uitstoot dan een vleeskoe die hooguit half zou oud wordt.

De enig werkzame optie

Op het blog van NRC Next een conversationstarter over gebruik van antibiotica in de veeteelt. De titel: Alleen consumenten die biologisch eten en daarvoor betalen, mogen zeuren over antibiotica: Veehouderij gebruikt minder antibiotica, maar het verkoopt niet.

Het stuk is een commentaar op een noodkreet van Irene van de Voort, van Remeker. Het is verleidelijk om helemaal mee te gaan in het betoog, maar toch wilde ik dat niet doen.

Irene heeft volkomen gelijk, maar het is wel een theoretisch gelijk. Het geldt voor de goed geïnformeerde, geïnteresseerde medemens, die in staat is om priegelige voedseldeclaraties te lezen en te begrijpen, maar gaat voorbij aan mensen die in de veronderstelling leven dat de overheid wel waakt over hun gezondheid, die vertrouwen heeft in keurmerken als Ik Kies Bewust en het sterrensysteem van de Dierenbescherming, dat heet te staan voor een beter leven voor dieren als kippen, varkens en runderen en die afhaakt bij corps 5 en woorden als monosodiumglutamaat.

Als hij of zij echter ontdekt dat een ‘bewuste keuze’ hetzelfde is als een heel klein beetje minder sluipsuiker en dat de Dierenbescherming vindt dat kippen die met 14 lotgenoten een vierkante meter hok moeten delen (inclusief vrije uitloop) zó'n goed leven hebben dat ze twee sterren ook al hebben ze geen snavel meert* … dan laat de reactie zich raden. Die consument vertrouwt vervolgens geen enkel keurmerk meer.

Een dode meer of minder
Die consument kan zich bovendien niet voorstellen dat overheden een beperkt bedrijfsbelang voorrang geven op de volksgezondheid. Diezelfde consument had zich misschien ook al eens verbaasd over de gang van zaken rond de q-koorts waarbij omwonenden van getroffen bedrijven niet mochten weten dat ze gevaar liepen. Het bedrijfsbelang gaat immers vóór een dode meer of minder. En was er niet ook nog iets als antibiotica, dat laatste redmiddel, dat steeds minder werkzaam wordt als gevolg van diezelfde bedrijfsbelangen... dus om nu alle vertrouwen in een integere overheid te stellen is ook wel veel gevraagd.

Wijzen naar de consument is dus wat simplistisch, wijzen naar de boer is ook geen zinvolle optie, die zit in een grid lock. Zo maar het roer omgooien komt meestal neer op financiële zelfmoord. Wijzen naar de overheid die economie boven volksgezondheid stelt..? Ook geen optie omdat wij als kiezers… toch denk ik dat dát de enige werkzame optie is.

Flexitariër sex/Flexitariër exit

Het had me zo leuk en logisch geleken: MijnKoeJouwKoe samen met de Vrije Koe, de Livar varkens, grasvarkens en -kippen en nog wat andere echt duurzame initiatieven op de site en in de winkel van Natuur & Milieu. Die proberen namelijk het flexitarisme te propageren via de site ik ben flexitariër.

Flexitariërs proberen hun impact in te perken door minder vlees te eten en dat is een nobel streven. Van Natuur & Milieu verwacht je dat ze zo'n initiatief van harte steunen, maar ook dat ze mensen proberen te weerhouden van het eten van fout vlees. Dat laatste blijkt echter niet het geval. In hun winkel komen onder de categorie "deel vlees" namelijk producten voor waarin een deel van het vlees is vervangen door plantaardig materiaal, maar waarin het vlees absoluut niet verantwoord is.

Dat vlees komt gewoon van gangbare bedrijven die antibiotica preventief inzetten om de kostprijs tot het uiterste te drukken, die zich weinig tot niets aan zaken als dierenwelzijn en natuur gelegen laten liggen en naar alle waarschijnlijkheid worden de betrokken boeren uitgeknepen. Ik vind dat niet kunnen, maar Natuur & Milieu denkt daar anders over.

Bij het inrichten van onze “winkel” hebben we de optie overwogen om ook duurzaam vlees toe te voegen. Uiteindelijk hebben we van die mogelijkheid afgezien om twee redenen. Ten eerste omdat duurzaam geproduceerd vlees goed aan de labels te herkennen is.

Of dat laatste zo is, valt te betwijfelen. Er wordt nogal eens gesuggereerd dat zaken duurzaam en/of diervriendelijk zijn, terwijl op die claims vaak veel valt af te dingen. Neem bijvoorbeeld de labels van de Dierenbescherming of Puur en Eerlijk van Albert Heijn.

Natuur & Milieu blijkt ons echter een beetje op het verkeerde been te zetten, want eigenlijk willen ze helemaal geen flexitariërs kweken. We  worden gewoon een beetje verneukt, een typisch gevalletje van flexitariër sex dus.  Mijn eerste associatie met uitgestorven enge beesten was dus zo gek nog niet.

Ten tweede omdat het toevoegen van duurzaam vlees aan onze “winkel” niet goed past bij het doel en de boodschap van onze campagne: wij willen mensen verleiden om vaker te kiezen voor een plantaardig alternatief voor vlees.

 In de ogen van Natuur & Milieu rechtvaardigt dat kennelijk heel veel, zoals import van foute soja en het opsluiten van varkens in megastallen. Maar zo voegt de milieuclub er wat obligaat aan toe:

Overigens vinden wij het erg belangrijk dat vlees duurzamer en diervriendelijker wordt geproduceerd. We zijn hierover in gesprek met verschillende producenten en retailers.

Waarom dan niet nu al de producenten en retailers steunen die eigener beweging hun best doen om de wereld een beetje beter te maken valt mij niet uit te leggen en daar heb ik ook geen 'begrip' voor. Sorry Natuur & Milieu, maar 'lastig' kan nooit een excuus zijn.

In dat kader is het ook lastig voor ons om in onze “winkel” aandacht te besteden aan jouw waardevolle initiatief. Wij willen onze lijn voor iedereen helder houden, vandaar dat wij geen producten promoten die voor 100% van vlees zijn gemaakt. Ik hoop dat je daar begrip voor hebt.

De consument heb het gedaan

Nederlands voedsellandschap

Er wordt vaak gezegd dat de consument het aan zichzelf heeft te danken, dat het Nederlandse voedsellandschap zo armzalig is en tot misstanden leidt op gebied van voedselveiligheid, milieu, biodiversiteit, dierenwelzijn, uitbuiting van arme boeren in verre ontwikkelingslanden en ga zo maar door. Het is een stelling waarop ik niets, maar dan ook helemaal niets kan afdingen.

Tegelijkertijd is het van een onuitsprekelijke onzinnigheid. Het is een stelling die voorbij gaat aan de realiteit. Het is een beetje als het verschil tussen de economie van de schoolboekjes en de economie van alle dag, waarin de wetenschappers achteraf heel goed kunnen voorspellen waarom het gegaan is zoals het is gegaan.

De schoolboekjeseconomie gaat uit van volledige transparantie en volledig vrije concurrentie en de mensensoort homo economicus. In het echte leven zijn dingen echter vaak niet wat ze lijken, kennen we het zegenrijke werk van de lobby's, de kartels en de achterkamertjes en blijken mensen zich te laten leiden door minder rationele overwegingen als angst, liefde en betrokkenheid en last but not least moet de consument multitaskend het leven door.

De mensmens wordt het bovendien niet makkelijk gemaakt. Die koopt soms dingen waar hij echt een goed  gevoel bij heeft. Die koopt een flesje gezonde fruit/groentedrank met een ik-kies-bewustlogo, maar heeft niet in de gaten dat er 18% suiker aan toegevoegd is. Hij koopt vlees en eieren met een ster van de Dierenbescherming zonder te weten dat de betreffende kippen hun ene vierkante meter met 16 soortgenoten moeten delen en dat hun snavels worden afgeknipt. Hij koopt pizza met echte cheddar, maar weet niet dat het maar 3% is en dat de rest van de gele substantie uit een reactorvat komt. Hij laat zich verleiden door 'delicatesse achterham' die in feite bestaat uit plakvlees. En omdat er echte cheddar in zit, de uitstraling ambachtelijk is of het de gezondheid van dierbaren wordt veiliggesteld, heeft de consument er ook best wat extra voor over.

En dat extra geld wat hij betaalt vloeit linea recta naar de boer denkt hij... Naïef als hij is, kan hij zich ook nauwelijks voorstellen dat de wetgever bepaalde discutabele zaken toestaat. Dat je als slachter bijvoorbeeld 300 gram kipfilet mag vullen met water en varkenseiwit zodat je het als 400 gram kan verkopen. Evenmin kan hij zich voorstellen dat verantwoordelijke bewindspersonen een soort Russische roulette laten spelen met antibiotica.

Logisch zou zijn dat een verantwoordelijke overheid zich op gebied van voeding net zo verantwoordelijk gedraagt als op gebied van rookwaren, film en video en - zij het met iets minder fanatisme - drank. Het is toch een beetje raar dat we wél worden gewaarschuwd tegen de gevaren van onwelvoeglijk taalgebruik en dat onze tere zieltjes niet onverhoeds geconfronteerd hoeven te worden met de aanblik van parende mensen, maar dat we niet kunnen weten dat we iets eten waarvan de kosten worden gedrukt door een frivool gebruik van antibiotica, inzet van de snavelknipmachine of de toevoeging van een massa suiker of andere laagwaardige ingrediënten.

Bij EHEC heb IK de regie

"In Nederland hebben we het zo georganiseerd dat ik de regie heb", zei Schippers. "In Duitsland loopt iedereen zich er tegenaan te bemoeien." Aldus ministers Schippers over de EHEC-uitbraak.

Je moet maar lef hebben. Duitsland de les lezen én aannemen dat de kiezer wat kort van memorie is. Hadden we niet nog een smeulend veenbrandje met betrekking tot het, naar zware criminaliteit neigende, antibioticamisbruik? Had Volksgezondheid daar de regie of ging Bleker daar over? En hoe zat dat ook weer met de Q-koorts? Wogen daar de economische belangen van de geitenhouders niet zo zwaar volgens Landbouw, dat Volksgezondheid maar even moest inbinden?

Zelf vrees ik dat het gezamenlijke optreden van Bleker en Schippers in het antibioticadebat dichter in de buurt van de werkelijkheid komt dan de spierballentaal van vandaag. Hoewel iedereen - met een beetje verstand van zaken - weet dat het huidige beleid inzake het antibioticamisbruik een soort Russische roulette is, wacht onze doorpakkende staatssecretaris op autonome zelfregulering van de sector en kijkt de regisseuze van Volksgezondheid daadkrachtig toe.

Maar goed, het zou best kunnen dat in het gedoogakkoord een paragraaf is opgenomen over EHEC. Zou zomaar kunnen. Het zou van een vooruitziende blik getuigen, van paranormale vermogens ook, maar niets is onmogelijk.