De dood of het buikje

Enige tijd geleden stuitte ik op een tweet over een artikel in Bouillon. De schrijfster toonde zich onthutst over het feit dat je van E621 (monosodium of natrium glutamaat of ve-tsin) dik kunt worden omdat je hongerig blijft. Ik besloot het artikel te lezen en raakte eveneens onthutst, maar niet over E621 en dikte.

Mijn onthutsing betrof het feit dat de dame zich liet onthutsen door een mogelijk dikmakend effect van een stofje. Dat je verklevende darmen en darmkanker zou kunnen krijgen van andere stofjes leek haar echter niet te interesseren. Zelf geloof toch echt, dat ik liever een buikje heb dan dat ik voortijdig als gevolg van kleefdarm aan de aarde moet worden toevertrouwd.

Maar de onthutsingsreeks was nog niet ten einde. Dat darmen kunnen verkleven door stofjes werd door iemand anders ernstig in twijfel getrokken.

Een geraadpleegde deskundige wilde wel aantonen dat het onzin is. Zijn uitleg staat helemaal onderaan. Het komt erop neer dat er twee plakmethodes zijn en beide, de Fibrimexmethode en de Activamethode zijn ongevaarlijk.

Het vervelende is, dat ik zijn hooggeleerde uitleg voor zoete koek moet aannemen. Dat wordt me echter niet makkelijk gemaakt, want zijn visie op de rest van het artikel lijkt wat vooringenomen. Hij trekt conclusies die nergens op slaan zoals, dat het een oproep is om terug naar de natuur te gaan. En dat is volgens hem heel onaantrekkelijk want dan mis je de boontjes en bloemkool in de zomer... en - het ergst van alles - "dan is de huisvrouw (*red.) elke dag weer minimaal 25 minuten bezig met het bereiden van de warme  maaltijd" ook zal "de houdbaarheid van levensmiddelen drastisch afnemen, het geen tot veel meer logistieke  bewegingen leidt en daarmee kosten verhogend werkt en zorgt voor dichtgeslibde wegen (files)." Ik lees in het artikel een pleidooi voor meer zelf koken en minder gemaksvoedsel consumeren en niks over een vorm van autarkie.

Wel aardig overigens dat hij door de knieën gaat om ons uit te leggen dat een dichtgeslibte weg [vier let-ter-gre-pen] tot files leidt... Toch heb ik stellig de indruk dat dit niet direct tot het vakgebied van onze deskundige behoort. Onthutsend is verder zijn terloopse opmerking over het bereiden van een warme maaltijd.

VIJFENTWINTIG MINUTEN. Is dat nu echt teveel tijd om aan eten te besteden? Moet het eten echt in minder dan een half uur klaar zijn en is dat dan de reden dat we massaal vervallen tot pakjes, bakjes, zakjes en potjes met eten? Treurig. Mij lijkt het onverantwoord weinig het is misschien zelf tekort om je plakvlees zo ver te verhitten dat de transglutaminase buiten werking wordt gesteld. [zie het vetgemaakte deel in de aangehaalde tekst]

Overigens heb ik ooit 'hertebiefstuk' en 'achterham' aangetroffen. Typisch producten die helemaal niet worden verhit door de consument of waarvan het niet de bedoeling is ze doorbakken te serveren. Nu zou het bij de 'ham' best kunnen dat hij eerst wordt geboetseerd uit losse vleessnippers en daarna gekookt, maar als consument hoef je van de wetgever niet eens te weten welke 'technische hulpstoffen' zijn benut, laat staan dat wordt uitgelegd welk procedé wordt gevolgd om je een rad voor ogen te draaien, want namaakbiefstuk en namaakham verkopen is en blijft een vorm van oplichting.

Het Europees parlement deelt die mening en dat heeft ertoe geleid dat vleeslijm niet in alle lidstaten is toegestaan. Nederland behoort echter tot de landen die gebruik reeds hadden goedgekeurd. Volgens twee Nederlandse Europarlementariërs (SP en PvdA) is gebruik van trombine behalve misleidend ook gevaarlijk , "Trombine lijmt niet alleen vlees, ook bacteriën hechten zich er makkelijker aan''.

----
Er zijn twee methoden om vleesdelen koud aan elkaar te laten hechten, te weten Fibrimex methode (hechting wordt tot stand gebracht tussen Fibrinogeen en Thrombine) en de Activa methode (hechting wordt tot stand gebracht door Transglutaminase en caseïne).
Fibrinogeen en thrombine zijn van dierlijke herkomst (voornamelijk uit runderplasma); deze twee stoffen spelen een belangrijke rol bij het herstellen van bijvoorbeeld een wond.  Deze twee stoffen reageren met elkaar en vormen een netwerk wat stevig genoeg is om vlees aan elkaar te hechten. Bij overdosis van de ene component ten opzichte van de andere gebeurd er verder niets bijzonders, ze kunnen alleen met elkaar reageren. En in ons lichaam (maag/darm systeem) zijn deze stoffen niet afzonderlijk beschikbaar om mee te reageren.
Transglutaminase is veelal afkomstig van micro-organismen en met het caseïne (afkomstig uit melk) vormt dit een complex netwerk. Transglutaminase blijft bij overdosering zijn werkzaamheid behouden totdat het gereageerd heeft met bv. caseïne. Bij consumptie van voeding waar caseïne in aanwezig is, zou zoiets nog kunnen gebeuren. Maar dan reageert de transglutaminase met het caseïne en niet met iets anders.
Echter de meeste zo niet alle producten die op deze gehecht zijn, krijgen of op een productielocatie of bij de consument nog  een hittebehandeling. Deze hittebehandeling zorgt ervoor dat deze enzymsystemen onwerkzaam worden. 

Toevoegen van stoffen zoals thrombine of fibrimex en daarbij behorende hoeveelheid andere stoffen kan een producent laten vallen onder technische hulpstof. Etikettering hiervan is (nog) niet verplicht. Echter het zou kunnen zijn dat de dierspecies van de gebruikte materialen anders is dan het product waar het in gebruikt wordt (bv zalm) en dan dient dit wel te gebeuren. Bij het gebruik van transglutaminase en caseïne is het, zeker in verband met mogelijke allergene reactie van caseïne, de vermelding in de allergenenlijst verplicht.
----

* Dat van die "huisvrouw" heb ik echt niet zelf verzonnen, en laat ik verder liever over aan de feministisch ingestelde medemens (m/v).

De consument heb het gedaan

Nederlands voedsellandschap

Er wordt vaak gezegd dat de consument het aan zichzelf heeft te danken, dat het Nederlandse voedsellandschap zo armzalig is en tot misstanden leidt op gebied van voedselveiligheid, milieu, biodiversiteit, dierenwelzijn, uitbuiting van arme boeren in verre ontwikkelingslanden en ga zo maar door. Het is een stelling waarop ik niets, maar dan ook helemaal niets kan afdingen.

Tegelijkertijd is het van een onuitsprekelijke onzinnigheid. Het is een stelling die voorbij gaat aan de realiteit. Het is een beetje als het verschil tussen de economie van de schoolboekjes en de economie van alle dag, waarin de wetenschappers achteraf heel goed kunnen voorspellen waarom het gegaan is zoals het is gegaan.

De schoolboekjeseconomie gaat uit van volledige transparantie en volledig vrije concurrentie en de mensensoort homo economicus. In het echte leven zijn dingen echter vaak niet wat ze lijken, kennen we het zegenrijke werk van de lobby's, de kartels en de achterkamertjes en blijken mensen zich te laten leiden door minder rationele overwegingen als angst, liefde en betrokkenheid en last but not least moet de consument multitaskend het leven door.

De mensmens wordt het bovendien niet makkelijk gemaakt. Die koopt soms dingen waar hij echt een goed  gevoel bij heeft. Die koopt een flesje gezonde fruit/groentedrank met een ik-kies-bewustlogo, maar heeft niet in de gaten dat er 18% suiker aan toegevoegd is. Hij koopt vlees en eieren met een ster van de Dierenbescherming zonder te weten dat de betreffende kippen hun ene vierkante meter met 16 soortgenoten moeten delen en dat hun snavels worden afgeknipt. Hij koopt pizza met echte cheddar, maar weet niet dat het maar 3% is en dat de rest van de gele substantie uit een reactorvat komt. Hij laat zich verleiden door 'delicatesse achterham' die in feite bestaat uit plakvlees. En omdat er echte cheddar in zit, de uitstraling ambachtelijk is of het de gezondheid van dierbaren wordt veiliggesteld, heeft de consument er ook best wat extra voor over.

En dat extra geld wat hij betaalt vloeit linea recta naar de boer denkt hij... Naïef als hij is, kan hij zich ook nauwelijks voorstellen dat de wetgever bepaalde discutabele zaken toestaat. Dat je als slachter bijvoorbeeld 300 gram kipfilet mag vullen met water en varkenseiwit zodat je het als 400 gram kan verkopen. Evenmin kan hij zich voorstellen dat verantwoordelijke bewindspersonen een soort Russische roulette laten spelen met antibiotica.

Logisch zou zijn dat een verantwoordelijke overheid zich op gebied van voeding net zo verantwoordelijk gedraagt als op gebied van rookwaren, film en video en - zij het met iets minder fanatisme - drank. Het is toch een beetje raar dat we wél worden gewaarschuwd tegen de gevaren van onwelvoeglijk taalgebruik en dat onze tere zieltjes niet onverhoeds geconfronteerd hoeven te worden met de aanblik van parende mensen, maar dat we niet kunnen weten dat we iets eten waarvan de kosten worden gedrukt door een frivool gebruik van antibiotica, inzet van de snavelknipmachine of de toevoeging van een massa suiker of andere laagwaardige ingrediënten.

Scheefeten

Vanmorgen aan de ontbijttafel vroeg ik aan drie jongetjes, wat je moet doen als een tekort is aan goedkope woningen. Het antwoord: meer goedkope huizen bouwen. Lijkt mij dus ook, maar de politiek speelt nog steeds met het idee van maatregelen tegen het scheefwonen zodat mensen die 'te goedkoop' wonen gedwongen worden te verhuizen.

Mij lijkt het een beetje curieus dat een overheid bepaalt hoe mensen hun geld moet besteden en stel nou dat je ineens minder gaat verdienen omdat je plots tweeverdiener af bent, werkloos, arbeidsongeschikt of je geld liever besteed aan goed en lekker eten? Gaan we dat repareren met nieuwe subsidies of ontheffingen en sturen we mensen met een eetliefde naar een her(op)voedingsksamp zodat ze worden genezen van hun aanstellerige gewoonte?

Maar goed, als men dan toch besluit om over te gaan tot maatregelen tegen het scheefwonen... en weer een geweldig en ongetwijfeld uiterst efficiënt ambtelijk apparaat gaat optuigen om na te zien op uitvoering en handhaving, dan kunnen we deze lucide aanpak ook wel toepassen om andere vraagstukken op te lossen...

Ik denk aan het probleem van het scheefeten. Zoals bekend zijn biologische en andere bonafide producten relatief duur omdat de volumes waarin ze worden verkocht klein zijn ten opzichte van minder bonafide producten als junkfood en ander gemaksvoedsel.

Merkwaardig genoeg zijn het niet alleen de mensen met lage inkomens die daarom afzien van biologische of anderszins hoogwaardige producten als roomboter en vlees van de ambachtelijke slager. Regelmatig komt het voor dat mensen met een bovengemiddelde lease-auto en dito hypotheekrentesubsidie ondermodalen de pas af snijden bij het bemachtigen van aanbiedingen in de Lidl, Aldi of Action. Tevens schamen deze lieden zich niet om bij AH het karretje en plein public te vullen met Eurosuperaanbiedingen en ander suspect voer. Voedsel wat toch eigenlijk bedoeld was voor mensen met beperkte inkomens... zo ontstaat dus de situatie dat er voor de minderbedeelden acute tekorten ontstaan aan Aldi-aanbiedingen. De vergelijking met de woningmarkt dringt zich nadrukkelijk op.

Het scheefeetprobleem is makkelijker op te lossen dan het scheefwoonprobleem. Voor de handhaving scholen we het caviapolitiekorps om of bij tot vliegende scheefeetbrigade. Met vergaande bevoegdheden om koelkasten, kofferbakken en winkelwagentjes te inspecteren. Overtredingen leiden tot korting op de hypotheekrentesubsidie en die besparing kan direct worden aangewend om biologische en aderzins duurzame producten te steunen. Op termijn biedt deze aanpak ruimte voor een programma als blik op weg, waar we de scheefteetbrigade tijdens haar zegenrijke werk kunnen volgen.