Puur maar misschien niet eerlijk

Ik vrees dat ik binnenkort opvallend vaak onopvallend gevolgd zal worden door onopvallende lieden met gleufhoeden en trenchcoats. Ik ontkom er immers niet aan om in deze blog wat woorden te gebruiken die uitgefilterd worden door bevriende inlichtingendiensten. Maandag namelijk hoorde ik Joris Lohman van de Youth Foodmovement (YFM) op Radio1 zulke ongelooflijk gematigde dingen zeggen over AH's Puur en Eerlijk, dat ik me ging afvragen of ik soms een fundamentalistische food-extremist ben geworden.

De aanleiding was de stellingname van Foodwatch tegen AH's Puur en Eerlijk. Foodwatch vindt het namelijk puur nóch eerlijk dat Albert Heijn de suggestie wekt dat de producten van dat huismerk puur én eerlijk zijn. Want de grootgrutter legt de lat voor dit 'huismerk' wel heel erg laag. Als slechts één component een keurmerk heeft op gebied van duurzaamheid, dan valt het al in de prijzen.

...dat gaat dan echt over gezondheid
Een voorbeeld, cake die stijf staat van de e-nummers, maar waarvoor eieren zijn gebruikt met een ster van de Dierenbescherming (u weet wel beter leven, maar zonder snavel en met heel veel op 1m2) is Puur & Eerlijk. Althans volgens de opvatting van AH. Joris vindt dat verdedigbaar en noemt en passant Ik-Kies-Bewust als lichtende voorbeeld. Maar, daar lijkt hij het spoor helemaal bijster. Hij zegt daarover, '...dat gaat dan echt over gezondheid..." Dat weten we dan ook weer...

Maar, terug Puur & Eerlijk en/of AH. Deze laatste zegt, dat ze het de consument gemakkelijk wil maken om tot goede keuzes te komen, maar tevens is Puur en Eerlijk een marketinginstrument. Waar AH een beetje aan voorbij gaat is dat de gemiddelde consument nog steeds denkt dat "en" en betekent en "of" of. Al met al krijg ik sterk de indruk dat marketing en voorlichting bij AH op gespannen voet leven. Waar Joris van mening lijkt dat AH best goed bezig is, heb ik maar snel de petitie van Foodwatch getekend.

NB's
1 - Vooralsnog ga ik ervan uit dat Joris zijn dag niet had.
2 - Voor alle duidelijkheid, Ik-Kies-Bewust is evenmin een betrouwbaar kompas voor de zoekende consument

Mensen met een deeltijdgeweten

Op Food for Food ontleedt Edwin Palsma de dilemma's waarvoor Albert Heijn zich gesteld ziet. Zoals bekend, is de grootgrutter niet van plan het voortouw te nemen als het gaat om het afscheid van de plofkip. Het is een beetje jammer dat de kruidenier dat zelf wat knullig heeft toegelicht - Edwin doet dat beter, maar het komt erop neer dat als zij dat als enige supermarkt doen en straks alleen nog maar dure (uh, minder spotgoedkope) kippen gaan verkopen, de consument hard naar de concurrent holt en we niet veel later een andere marktleider hebben. Dus, no can do.

Dat is allemaal logisch genoeg, maar even later betoogt Edwin dat in deze discussies thema's figureren die tegenstrijdig zijn. Zo zou dierenwelzijn ten koste gaan van het milieu. Maar is dat nou wel zo?

Het is inderdaad een feit dat er een probleem ontstaat als we massaal overstappen op vlees van dieren die een goed leven hebben gehad, zorgvuldig, lokaal zijn geslacht, die de ruimte hebben gehad, die niet met soja zijn vetgemest en toch niks mogen kosten omdat we allemaal elke dag een flink stuk vlees op ons bord willen zien. Tja, dat gaat natuurlijk niet. Vooral niet als we vinden dat we ook nog een beetje sociaal moeten zijn en dat de boer best wat meer mag verdienen dan net iets meer dan niks.

Toegepaste schizofrenie
Ecologisch bewust je eten kopen, maar je niets gelegen laten liggen aan dierenwelzijn, fairtrade principes etc. Mij lijkt dat een vorm van toegepaste schizofrenie, iets voor mensen met een deeltijdgeweten. Het heeft ook niks met duurzaam te maken, want dat is niet of/of, maar en&en. Duurzaamheid is een holistisch principe en dat maakt het misschien wel wat lastig, maar such is life. Het is dus het een doen en het ander niet laten.

In feite zegt Edwin het zelf ook al. "[Er moet] een balans worden gevonden tussen dierenwelzijn en milieubelasting. Daarvoor zal ook gekeken moeten worden naar de vleesconsumptie zelf. Natuur & Milieu is hiervoor al een campagne begonnen (www.ikbenflexitarier.nl). Afstemming van deze verschillende initiatieven zou gewenst zijn." Alleen wel jammer dat Natuur&Milieu op haar site hybride producten aanprijst waarvoor vlees uit de bio-industrie wordt gebruikt. Wij van MijnKoeJoiuwKoe/De Vrije Koe, snappen daar uiteraard niets van. Ons credo is, liever minder vlees eten, maar dan wel vlees dat echt aan alle eisen voldoet.

Onverdund machtsdenken

Bespiegeltje aan de wand, wie is de machtigste in het land? Zomaar een artikel in het economiekatern van de Volkskrant. Het gaat over hoe Albert Heijn (AH), omgaat met zijn franchisenemers. Een artikel dat ik normaliter niet zou lezen, maar als je zelf moet nadenken over franchiseformules is alles wat je kunt pikken of lenen mooi meegenomen.

Het geval is, dat AH zijn Franchisenemers in de wielen rijdt (althans volgens het artikel). Ondernemers die het goed doen en die een zaak van een andere franchisenemer willen overnemen krijgen geen toestemming. AH wil die zaak liever zelf in handen krijgen. Dat lijkt logisch, want dan telt de omzet  van die vestiging harder mee in de cijfers van het concern. Het is ook wel een staaltje onverdund machtsdenken, spreadsheetmanagement, unfair en kortzichtig.

Bonuskaartplannen
Wat het geheel zo leuk maakt is dat het volgt op AH's bonuskaartplannen. Het concern wil geld gaan slaan uit de informatie door bezitters van de bonuskaart maatgesneden aanbieding per mail te kunnen doen. Dat scheelt ze advertentiekosten en verstevigt hun positie ten opzichte van  leveranciers die nu nóg afhankelijker worden van AH. Het is immers informatie die zijn ook wel zouden willen hebben.

Tel daarbij op de stevige en comfortabele positie die AH heeft als het gaat om het bedingen van kortingen bij de inkoop alsmede het feit dat in sommige stadswijken, maar ook in dorpen AH in feite de  enige supermarkt is en er tekent zich een beeld af waar je vraagtekens bij kunt plaatsen.

Point-of-no-return
Maar misschien zijn we  reeds voorbij het point-of-no-return. Immers, toen Jumbo bij de laatste overname de nummer 2 werd van de supermarkten vroegen sommigen zich bezorgd af of dat wel mocht van de NMa. Dat het logischer zou zijn je iets af te vragen bij de #1, kwam al bij niemand meer op.

Misschien zou men zich bij AH eens moeten gaan verdiepen in Corporate Effectuation en wat minder angstig zijn voor het succes van anderen. Anderen, die in een zeer belangrijke rol bijdragen aan het succes van het concern, anderen die je ook echt nodig hebt om succesvol te blijven.

Flexitariër sex/Flexitariër exit

Het had me zo leuk en logisch geleken: MijnKoeJouwKoe samen met de Vrije Koe, de Livar varkens, grasvarkens en -kippen en nog wat andere echt duurzame initiatieven op de site en in de winkel van Natuur & Milieu. Die proberen namelijk het flexitarisme te propageren via de site ik ben flexitariër.

Flexitariërs proberen hun impact in te perken door minder vlees te eten en dat is een nobel streven. Van Natuur & Milieu verwacht je dat ze zo'n initiatief van harte steunen, maar ook dat ze mensen proberen te weerhouden van het eten van fout vlees. Dat laatste blijkt echter niet het geval. In hun winkel komen onder de categorie "deel vlees" namelijk producten voor waarin een deel van het vlees is vervangen door plantaardig materiaal, maar waarin het vlees absoluut niet verantwoord is.

Dat vlees komt gewoon van gangbare bedrijven die antibiotica preventief inzetten om de kostprijs tot het uiterste te drukken, die zich weinig tot niets aan zaken als dierenwelzijn en natuur gelegen laten liggen en naar alle waarschijnlijkheid worden de betrokken boeren uitgeknepen. Ik vind dat niet kunnen, maar Natuur & Milieu denkt daar anders over.

Bij het inrichten van onze “winkel” hebben we de optie overwogen om ook duurzaam vlees toe te voegen. Uiteindelijk hebben we van die mogelijkheid afgezien om twee redenen. Ten eerste omdat duurzaam geproduceerd vlees goed aan de labels te herkennen is.

Of dat laatste zo is, valt te betwijfelen. Er wordt nogal eens gesuggereerd dat zaken duurzaam en/of diervriendelijk zijn, terwijl op die claims vaak veel valt af te dingen. Neem bijvoorbeeld de labels van de Dierenbescherming of Puur en Eerlijk van Albert Heijn.

Natuur & Milieu blijkt ons echter een beetje op het verkeerde been te zetten, want eigenlijk willen ze helemaal geen flexitariërs kweken. We  worden gewoon een beetje verneukt, een typisch gevalletje van flexitariër sex dus.  Mijn eerste associatie met uitgestorven enge beesten was dus zo gek nog niet.

Ten tweede omdat het toevoegen van duurzaam vlees aan onze “winkel” niet goed past bij het doel en de boodschap van onze campagne: wij willen mensen verleiden om vaker te kiezen voor een plantaardig alternatief voor vlees.

 In de ogen van Natuur & Milieu rechtvaardigt dat kennelijk heel veel, zoals import van foute soja en het opsluiten van varkens in megastallen. Maar zo voegt de milieuclub er wat obligaat aan toe:

Overigens vinden wij het erg belangrijk dat vlees duurzamer en diervriendelijker wordt geproduceerd. We zijn hierover in gesprek met verschillende producenten en retailers.

Waarom dan niet nu al de producenten en retailers steunen die eigener beweging hun best doen om de wereld een beetje beter te maken valt mij niet uit te leggen en daar heb ik ook geen 'begrip' voor. Sorry Natuur & Milieu, maar 'lastig' kan nooit een excuus zijn.

In dat kader is het ook lastig voor ons om in onze “winkel” aandacht te besteden aan jouw waardevolle initiatief. Wij willen onze lijn voor iedereen helder houden, vandaar dat wij geen producten promoten die voor 100% van vlees zijn gemaakt. Ik hoop dat je daar begrip voor hebt.

Positief nieuws uit het zuiden

Vaag meen ik me iets te herinneren over een Belg die door een rechter is veroordeeld omdat hij zich schuldig maakte aan dumpster diving. Volgens de supermarkt is kwestie zijn spullen die door hen worden weggegooid nog steeds hun eigendom en 'dus' maakte de man zich schuldig aan diefstal. De rechter ging mee in deze redenering en de man kreeg een geldboete opgelegd.

Te koop voor €0,00

Altijd gedacht dat als je iets weggooit of cadeau geeft, dat je er dan impliciet afstand van doet en er geen aanspraak meer op kunt maken, maar mijn juridisch gen is kennelijk defect. Vraag me ook af of een dumpster diver die ziek wordt van weggeworpen etenswaren de supermarkt aansprakelijk kan stellen, lijkt me logisch, maar dat zal wel weer niet zo zijn...

De Belgische supermarktketen Colruyt echter hanteert een beleid dat haaks staat op het gangbare beleid. Verswaren waarvan de houdbaarheidstermijn de volgende dag wordt overschreden, worden weggegeven. Ik ben van mening dat Colruyt hiervoor een grote pluim verdient. Deze keten doet wat tegen de nodeloze voedselverspilling. Hoewel het op het eerste gezicht commercieel minder handig lijkt, zou het mij niet verbazen als ze er extra - betalende  - klanten door krijgen.

Het zou fijn zijn als Albert Heijn, Jumbo, Spar en al die anderen dit voorbeeld snel gaan volgen.

Dierenbescherming versus boerenbescherming

Denk niet dat ik poog de controverse op te rakelen tussen het belang van de bescherming van boerenbelangen enerzijds die van dieren anderzijds. Het gaat me om iets geheel anders.

De Dierenbescherming werkt met een systeem van sterren om aan te geven in hoeverre het welzijn van de dieren (kippen, varkens en runderen) is gewaarborgd. Dit is een heel mal systeem want kippen waarvan de  snavel wordt weggeknipt komen gewoon in aanmerking voor één of twee sterren. Ierse runderen die op metalen roosters staan en waarvan de stieren na zes maanden zonder verdoving worden gecastreerd hebben volgens de Dierenbescherming óók recht op een ster, hoewel dat volgens hun eigen normen niet kan. Maar ach, 's Lands vaderlijke vaderlandse grootgrutter meneer Heijn wil het zo graag en waarom zou je dan moeilijk doen?

Heel eenduidig ja en nee
De vraag is of er eventueel ook Nederlands rundvlees is dat in aanmerking komt voor een of twee sterren en dat wél aan de eisen van de dierenbescherming voldoet. Het antwoord is heel eenduidig ja en nee.

Ja, want er zijn heel wat boeren die hun dieren heel wat meer welzijn gunnen dan de Ierse hofleveranciers van onze pure en eerlijke Albert Heijn en nee want ze krijgen van de Dierenbescherming geen enkele ster.

De motieven zijn zo logisch als bureaucratisch logisch kan zijn. Het punt is dat de standsorganisatie LTO voor kippen, varkens en kalveren wél de ketens controleert en voor runderen niet. De reden is de rundvlees in Nederland een relatief kleine sector is. Dus - dit woord suggereert een rationele en vooral logische gedachtegang, maar laat u niet in de luren leggen - kent de Dierenbescherming Nederlands rundvlees dat ruimschoots aan haar eisen voldoet geen enkele ster toe, maar komt Iers rundvlees dat überhaupt niet aan de normen voldoet wél in aanmerking voor het beter leven keurmerk.

Dat is dus slecht voor de dierenbelangen en voor de belangen van Nederlandse boeren. Ja, vaker dan we denken lopen die gewoon parallel.

Het is ook slecht voor de belangen van de Dierenbescherming, want die heeft een smetteloze reputatie en, zoals we allen weten, zijn dat zaken die op kouzenvoeten komen en te paard verdwijnen. Wat vooral ook zo naar is, is dat boeren die het goed doen op oneigenlijke wijze op achterstand worden gezet en dat boeren en grootgrutters die het niet zo nauw namen met de leefcondities van vee een oneigenlijk concurrentievoordeel in de schoot geworpen krijgen.