DDR AGF en schaamlapjes

Misschien wat veel afkortingen voor een kop, maar nood breekt wet. Later wordt het wel duidelijk. We waren afgelopen week bij een biologische boer en bij een ambachtelijke slager in verband met de organisatie van de Terra Madre dag van Slow Food te Kinderdijk. Tijdens beide gesprekken kwam de beperkte keuze in de supermarkt aan bod.

Misschien dat u ons nu verdenkt van hersenverweking van de progressieve soort. Immers, het supermarktaanbod is toch juist overweldigend en je ziet door de bomen het bos niet meer. Dat beeld klopt óók, maar we willen het niet hebben over zaken als wc-papier, fantasiezuivel, koffie en al die andere merkproducten. Want inderdaad, keus te over.

Mensrechtenaantastende uitwas
Dat geldt niet voor vlees, groenten, fruit en aardappelen. Want waar u bij de koffie een ruim aanbod heeft van arabica, robusta, rood-, goud- en nog wat merk, bonen, verschillende malingen en soorten branding en dat alles van verschillende merken en al dan niet met of zonder cafeïne en wel/niet van de faitrade, rainforest alliance, UTZ en wat dies meer zij. bestaat het spruitjesaanbod* uit één [1].

Niemand die zich daarover verbaast, zoals ze zich indertijd in de DDR ook niet verbaasden over geen keuze mogelijkheden in de winkels. Wij, aan de goede kant van het IJzeren Gordijn, vonden dat een mensrechtenaantastende uitwas van de Socialistische Heilstaat. Maar dat de supermarkten bepalen dat we maar één spruitjesras mogen eten vinden we heel normaal. En dat terwijl er minstens 32 verschillende rassen zijn en al die rassen hebben iets dat het voorkeursspruitje van de supermarkt niet heeft en dat is smaak. Het kenmerkende bittertje is er vakkundig uitgeteeld en de shelflife - zoals dat heet - is maximaal opgevoerd.

Emulgatorenrijk
Voor de supers een groot voordeel, want nu lust iedereen spruitjes. En om nog iets te proeven koopt u er maar een emulgatorenrijk sausje bij of gaat u ze wokken in een gearomatiseerde wokolie (dat hebben ze dan weer wel).

Voor vlees geldt grosso modo hetzelfde. Het aantal snits is lekker beperkt, dat maakt het schappenvullen lekker overzichtelijk. Zo kan je mooi sparen op personeelskosten want niemand stelt vragen over minder bekende snits als bavette, jodenhaas, pianostuk of puntborst. Vlees dat minder toonbaar is wordt gepimpt en levert zo een mooie marge op als gepaneerde schnitzel of ander kant-en-klaarvlees dat u alleen maar even in de pan hoeft te leggen. Wij noemen dat schaamlapjes en wie zich moet schamen, dat mag u zelf uitmaken.

Bij de aardappelen lijkt het iets minder erg, maar ook hier schrijdt de debilisering voort. We hoeven echt niet te weten welke rassen we kunnen kopen. De aanduiding kruimig of vastkokend is meer dan voldoende.

*vervang spruitjes gerust door elke andere groente

Bommelding

Hoe je dingen toch anders kan lezen. Wij lezen altijd Bommel-ding als er sprake is van een bom-melding. Zo lazen wij in een stuk van Joël Broekaert een sympathiek, goed doordacht en realistisch pleidooi om te komen tot een vermindering van de vleesconsumptie terwijl iemand anders het maar een naar stuk vond.

Kort door de bocht komt het betoog erop neer dat helemaal stoppen met het eten van vlees voor de meeste mensen geen haalbare kaart is. Maar dat in plaats van elke dag een keer in de week echt goed vlees eten wellicht wél te doen is. daarnaast vindt hij dat we ons elke keer weer moeten realiseren dat vlees geen afbakbroodje, dat we moeten beseffen dat voor ons een dier is doodgemaakt. Volgens Joël zet dat meer zoden aan de dijk dan de optie helemaal geen vlees meer eten (voor de meesten geen haalbare kaart) of mikken op 1 kilo minder per jaar (zet geen zoden aan de dijk).

Naar stuk
We waren het er van harte mee eens en dat schreven we ook op Facebook. Maar vanuit vegetarische hoek kregen we commentaar. Het stuk werd betiteld als "naar" en waarom niet gewoon geen vlees eten? Dat snapten wij niet zo want we hadden juist luid applaus verwacht van het vegetarische deel der mensheid.

Joël hield ook een pleidooi voor herkenbaar vlees. Hij vindt dat we het hele dier moeten eten en dus niet alleen amorfe en smaakloze haasjes en filets. Enfin, het was alsof we onszelf hoorden praten.

We willen eigenlijk geen oordeel uitspreken over vegetariërs, maar ergens wringt er wel wat. Want veel vegetariërs eten weliswaar geen dieren, maar ze consumeren ze wel. Ten minste als ze eieren en kaas eten. Het is toch een beetje je handen in onschuld wassen en hard zingend hardnekkig de andere kant op kijken. Het is als met die mensen die alleen kipfilet willen bereiden omdat poten en vleugels doen denken aan dood dier. Noem ons rechtlijnig, maar wij vinden dat een beetje hypocriet.

Vroeger was alles beter
En nogmaals, we kunnen echt wel sympathie opbrengen voor mensen die uit compassie of oprechte zorgen geen vlees eten, maar hoe die dan wel kaas en eieren kunnen eten of sojaproducten, dat snappen we dan weer niet. Want ergens is dat nog erger dan het wegkijken van de fileteters.

We zeggen niet vaak dat vroeger alles beter was. Maar het gebruik van dieren was dat wel. We hielden kippen voor de eieren en de haantjes en kippen, die waren uitgelegd, aten we op. Doen we niet meer. Koeien werden niet alleen gemolken, maar als ze waren uitgemolken werden ze naar de slager gebracht. De toenmalige rassen waren geen topsporters die maar één kunstje beheersten, maar multitalenten (melk én vlees). Stiertjes werden geost en opgegeten.

De kippen die de eieren van de vegetariër leggen, zijn na maximaal een jaar wel uitgelegd en dan moet er iets mee. Ze worden dan opgegeten, niet door ons, laat staan door vegetariërs, maar de meesten worden geëxporteerd. De haantjes die het niet in hun DNA hebben om legkip te worden worden al op hun eerste levensdag doodgemaakt. Niet 'humaan', maar gewoon in een hakselaar alsof het een propje papier is.

We willen echt niet lullig doen tegenover al die goedbedoelend vegetariërs en je moet ergens beginnen toch? Maar dat geldt ook voor de oproep van Joël. Want is vlees eten met respect voor het dier echt zoveel verwerpelijker dan eieren, kaas en soja eten en dan net te doen of dat kan zonder dat er kippen worden geslacht, kuikens worden verhakseld, stiertjes worden doodgespoten en ecosystemen worden vernietigd?

Ongemakkelijke werkelijkheid

Het nare van de werkelijkheid is altijd maar weer die nuance. We hebben hier wel vaker geschreven over irritant ongenuanceerde uitspraken over de hoeveelheid water nodig om een kilo biefstuk te 'produceren'. Dan worden er getallen genoemd van meer dan tienduizend liter en dat klinkt dan heel erg. En als je in een polder woont tussen de koeien en je hebt een keer gezien dat op het moment dat de koeien weer de wei ingaan het waterpeil in de sloten dramatisch zakt, dan kan je je daar wel een voorstelling bij maken.

Maar is dat erg? Dit is dus het ongemakkelijke deel... Nee, want als de koe het niet drinkt, dan wordt het via het gemaal geloosd, de rivier in, naar zee. Bovendien, dat water blijft niet in die koe, anders zou die koe wel erg groot worden. Een klein deel verdwijnt via de melkmachine, het grootste deel komt weer terug in de kringloop. Vandaag verscheen er een stukje op FOODLOG waarin landbouwrekenmeester Vaclav Smil wordt aangehaald, de auteur van het boek Should We Eat Meat? die gehakt maakt van deze populaire aanname.

Smil laat zien dat niet alle water hetzelfde is. Hij stelt dat 90% van het water dat gebruikt wordt om vlees te produceren, 'groen' water is. Groen water is het water dat als regen naar beneden komt. Het laat gras en andere gewassen groeien. Bijna al het groene water dat als regen valt, verdampt ook weer en wordt dus niet werkelijk 'verbruikt'. "Hetzelfde watermolecuul dat eerst mais deed groeien in de Mid-West van de VS voor de varkens in Iowa, kan een paar uur later bijdragen aan de groei van sojabonen in Illinois.. of een week later aan het gras waar de koeien in Wales op grazen", citeert Gates. Volgens een onderzoek naar groen water zijn er voor een kilo rundvlees geen duizenden liters water nodig, maar slechts 44.

Toch kan ook hier wel een kanttekening bij worden geplaatst. De werkelijkheid blijft namelijk voor ongemakken zorgen... De ene koe is de andere niet en het maakt dus nogal wat uit of we te maken hebben met een koe die zowel melk als vlees oplevert en die in een nat gebied leeft of dieren die specifiek voor het vlees worden gehouden, in stallen leven of in droge gebieden. Typische vleeskoeien worden daarbij nogal eens gevoerd met soja dat uit droge gebieden komt en waarvoor de lokale waterhuishouding wordt verstoord. Zoiets geldt ook voor runderen die min of meer vrij op Zuid-Amerikaanse pampa's rondlopen. Dat klinkt allemaal leuk, maar het leidt wel tot een enorme concurrentiedruk tussen de runderen en het overige dieren- en planteleven.

Maar goed al met al durven we wel te stellen dat u met een gerust hart een mooi stukje Nederlands rund kunt eten, tenminste als....

Nationale Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteitbashingdag

Ik had het vandaag wat laat in de gaten, maar het is kennelijk weer Nationale Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteitbashingdag, zoals elk jaar op 13 juni. Want eerst een lang item op de radio en zojuist bericht Foodlog over vlees met oorsprong waarvan de oorsprong...

Uit het item op de radio blijkt dat er veel vaker sprake is van voedselfraude dan wordt gemeld. Uiteraard is dat een open deur of misschien moeten we zeggen een deurloze deurpost. Maar toch:

"Fraude met voedsel wordt in Nederland niet of nauwelijks gemeld. Voedsel wordt regelmatig getest, maar als uit de test blijkt dat er iets anders in zit dan op het etiket staat, wordt dat niet aan de voedsel- en warenautoriteit gemeld.

Over de afgelopen twee jaar kreeg de NVWA zes meldingen van fraude, maar een rondgang van de NOS langs betrokkenen en experts leert dat in werkelijkheid veel vaker fraude wordt ontdekt.

De omvang daarvan is onduidelijk. Een ex-medewerker van de NVWA zegt dat de fraude-aanpak geen prioriteit bij de NVWA heeft."Die is wegbezuinigd. En de sector zelf meldt fraude nauwelijks."

Dat de sector i.c. de fraudeur het niet meldt ligt nogal voor de hand, maar dat de NVWA er niets mee doet, leidt hier toch wel tot oren waar stoom uit ontsnapt.

Oerknallervlees

Het item van Foodlog vervolgens begint terecht een beetje badinerend. Immers, "Vlees met Oorsprong" wekt de suggestie dat er ook vlees is zonder oorsprong, een soort oerknallervlees. Maar uiteraard staat de marketeers van Jumbo iets geheel anders voor ogen. Die willen namelijk profiteren van het feit dat de klant waarde hecht aan lokale producten. Dat is voor Jumbo lastig te realiseren maar goedkoop te suggereren. En zo hebben ze "Vlees met Oorsprong" bedacht. Maar alle begin is moeilijk, het vlees zwak en zo komt het dat Vlees met Ierse Oorsprong uit Polen komt...

Volgens het management van Jumbo is het allemaal de schuld van de werkvloer, iets met een nieuwe werkwijze. Het heeft er dus niks mee te maken dat veel klanten denken dat vlees uit Ierland (rustgevende, ruime, groene weides) beter is dan vlees uit Polen en vragen ons in gemoede af of het omgekeerde ook voorkomt (Pools vlees dat uit Ierland blijkt te komen).

Ik zie een ster!

Bijzonder is verder dat het Poolse vlees een ster draagt van de DierenBescherming - daar zijn ze weer - niet dat die sterren iets voorstellen, maar veelzeggend is het wel. Je zou haast zeggen dat er sprake is van dubbelfraude, maar ook dat zal de NVWA niet tot actie aanzetten.