Vagetarische slager

Ik ben geen fan van de vegetarische slager. Ik heb weliswaar niets tegen vegetariërs noch tegen slagers, maar deze mensen roepen bij mij weer-stand op. Ze stralen iets zalvends uit, een soort 'better than thou', waar veel religieuzen ook een patent op lijken te hebben. Maar nu voel ik me toch geroepen ze te verdedigen tegen de NVWA.

Want de NVWA wil tegen ze optreden omdat de vegaslager klanten op het verkeerde been zet met flauwe productnamen als "Gehackt", "Kipstuck-jes" en "Gerookte speckjes". Ik heb daar zelf ook wel een probleem mee, want eerst zo'n beter-dan-u-gezicht trekken en dan precies hetzelfde doen wat al die andere voedingsproducenten doen, vind ik raar.

Hersenamputatie
Als je doet of je heiliger bent dan de rest, verlaag je dan niet tot de praktijken van Bigfood. Maar ondanks mijn aversie vind ik dat ze geen sommatie verdienen van de NVWA. Want waarom mogen al die andere in de branche wat de Vegetarische Slager niet mag? En meer zelfs, want je moet serieus een hersenamputatie hebben ondergaan wil je denken dat deze "Kipstuckjes" niet vegetarisch zijn. Er staat godbetert drie keer "Vegetarische" op de verpakking.

Nee, dan het "culinaire" vlees van EmTé en Spar. Als argeloze koper zou je toch denken dat dat vlees aan hogere kwaliteitscriteria voldoet dan gewoon vlees. Toch? Helaas, mis! Op de achterzijde staat - in rottig kleine lettertjes "Verrijkt met water". Tien tot twintig procent van het vlees is dus gewoon kraanwater en daar betaal je een vleesprijs voor. Dat mag gewoon van de NVWA terwijl het mij toch gewoon een gevalletje pure oplichting lijkt.

Vleesverrijkers
Zo mag je ook lekker goedkoop appelsap verkopen voor de prijs van perziksap of wilde bosvruchtensap. Toegegeven de NVWA ziet er wel streng op toe dat er dan ook echt perziksap en/of bosvrucht in zit, maar een homeopathische hoeveelheid (tienden van procenten) volstaat.

Kortom NVWA, ga eerst eens achter de rest aan en bedenk daarna of de flauwiteiten van de Vegetarische Slager voor deze keer ruimhartig door de vingers gezien moeten worden, want in het perspectief van vleesverrijkers, sapfraudeurs en sluipsuikeraars gaat dit helemaal nergens over.

Uiteraard zal de NVWA betogen dat Bigfood zich keurig aan de letter van de wet houdt en dat is ongetwijfeld waar. Maar dat betekent slechts dat de wet niet deugt en die kan simpelweg aangepast worden.

Lies, damn lies, statistics and infographics

We moeten ineens allemaal aan de infographics... ja, we hebben haast, lijden ernstig onder infostress en dus moet het allemaal behapbaar worden gemaakt. Dus proppen we heel veel informatie in een plaatje, maar we versimpelen het wel een beetje, want anders blijft het maar stress opleveren.

Maar, om maar weer even op het Engels terug te vallen, there is no such thing as a free lunch. Anders gezegd, als het complex is, dan is het complex. Zoals je informatie overzichtelijk kunt verbeelden, zo kan je het ook overzichtelijk verwoorden. En omgekeerd, als het plaatje overzichtelijker blijkt dan het praatje, dan klopt er iets niet.

Godsammekrakepitte
Bijvoorbeeld een heldere infographic over het eten van vlees van Nudge. Na één korte blik met een geloken oog is duidelijk dat we massaal aan de kip moeten en de koeieneters zijn de nieuwe hummerchauffeurs. Want godsammekrakepitte die rotkoe consumeert wel 15.500 liter water voor 1 (één) kilo vlees. En dan al dat kostelijke veevoer, hadden we veel beter zelf meteen kunnen opeten of aan de kippen kunnen voeren, want dat zijn echte conversiekampioenen.

Orwell schreef het reeds, "All cows are equal but some cows are more equal than other". Dus gingen we de discussie maar eens aan. Geldt dit dan ook voor de koeien van Kees en Kees? Want de een doet het biodynamisch met dubbeldoelkoeien in de polder en de ander zet ze in als begrazers van natuurgebieden. Dus al het voer dat ze eten groeit zonder hulp van buitenaf.

Ja, als u het zo bekijkt..
Trouwens hoe zit het met dat water? Die dieren lopen toch gewoon in polders die drooggemalen moeten worden. 'Ja, nee het is een gemiddelde en dat water zit vooral in het voer.' Dus je hebt ook koeien die veel beter zijn dan de gemiddelde kip? 'Ja, als u het zo bekijkt....' Bedoelt u ja of nee? Waarom staat er niks over preventieve antibiotica, daarop scoort de kip niet best, zoals ze ook niet hoog scoren op dierenwelzijn qua gemiddelde kip dan. Was wel een nuttige kolom geweest..

Met de kolom landgebruik (niet in ons plaatje opgenomen) hadden ze ons tuk. Die koe heeft wel anderhalve hectare nodig en die kip maar 1/29ste A4-tje en een kippenstal is veel mooier dan een weiland. Dus als u al dacht dat statistieken verneukeratief zijn, de infographic is pas echt erg.

Ongemakkelijke werkelijkheid

Het nare van de werkelijkheid is altijd maar weer die nuance. We hebben hier wel vaker geschreven over irritant ongenuanceerde uitspraken over de hoeveelheid water nodig om een kilo biefstuk te 'produceren'. Dan worden er getallen genoemd van meer dan tienduizend liter en dat klinkt dan heel erg. En als je in een polder woont tussen de koeien en je hebt een keer gezien dat op het moment dat de koeien weer de wei ingaan het waterpeil in de sloten dramatisch zakt, dan kan je je daar wel een voorstelling bij maken.

Maar is dat erg? Dit is dus het ongemakkelijke deel... Nee, want als de koe het niet drinkt, dan wordt het via het gemaal geloosd, de rivier in, naar zee. Bovendien, dat water blijft niet in die koe, anders zou die koe wel erg groot worden. Een klein deel verdwijnt via de melkmachine, het grootste deel komt weer terug in de kringloop. Vandaag verscheen er een stukje op FOODLOG waarin landbouwrekenmeester Vaclav Smil wordt aangehaald, de auteur van het boek Should We Eat Meat? die gehakt maakt van deze populaire aanname.

Smil laat zien dat niet alle water hetzelfde is. Hij stelt dat 90% van het water dat gebruikt wordt om vlees te produceren, 'groen' water is. Groen water is het water dat als regen naar beneden komt. Het laat gras en andere gewassen groeien. Bijna al het groene water dat als regen valt, verdampt ook weer en wordt dus niet werkelijk 'verbruikt'. "Hetzelfde watermolecuul dat eerst mais deed groeien in de Mid-West van de VS voor de varkens in Iowa, kan een paar uur later bijdragen aan de groei van sojabonen in Illinois.. of een week later aan het gras waar de koeien in Wales op grazen", citeert Gates. Volgens een onderzoek naar groen water zijn er voor een kilo rundvlees geen duizenden liters water nodig, maar slechts 44.

Toch kan ook hier wel een kanttekening bij worden geplaatst. De werkelijkheid blijft namelijk voor ongemakken zorgen... De ene koe is de andere niet en het maakt dus nogal wat uit of we te maken hebben met een koe die zowel melk als vlees oplevert en die in een nat gebied leeft of dieren die specifiek voor het vlees worden gehouden, in stallen leven of in droge gebieden. Typische vleeskoeien worden daarbij nogal eens gevoerd met soja dat uit droge gebieden komt en waarvoor de lokale waterhuishouding wordt verstoord. Zoiets geldt ook voor runderen die min of meer vrij op Zuid-Amerikaanse pampa's rondlopen. Dat klinkt allemaal leuk, maar het leidt wel tot een enorme concurrentiedruk tussen de runderen en het overige dieren- en planteleven.

Maar goed al met al durven we wel te stellen dat u met een gerust hart een mooi stukje Nederlands rund kunt eten, tenminste als....