Oliecrisis

Hoe gaan die dingen, je plaatst een berichtje op een Facebookpagina naar aanleiding van een artikel in HP/deTijd waarin de vloer wordt aangeveegd met het voedingsadvies om vet te mijden. Just another day at the office zogezegd.

Het lang beleden voedingsadvies om vet te mijden - een advies dat nog steeds wordt gegeven door het minder oplettende Voedingscentrum - heeft ertoe geleid dat we met ons allen veel te veel koolhydraten zijn gaan consumeren en dat leidt tot een overgewichtsepidemie. Het heeft de producenten van plantaardige oliën en lightproducten geen windeieren gelegd, maar er tegelijkertijd toe geleid dat je in geen enkele supermarkt nog Ossewit kunt vinden.

Vervolgens stuit je op een artikel over de olijfoliecrisis die toch wel heftige vormen begint aan te nemen en die zal gaan leiden tot hoge prijzen voor deze plantaardige olie. Want zowel in Spanje als in Italië wordt de teelt bedreigd. Die in Italië door een bacterie en de Spaanse door een fruitvliegje.

GMO-vliegjes
In Spanje is het idee ontstaan om de fruitvliegjes te bestrijden door genetisch gemanipuleerde vliegjes in te zetten. Deze GMO-vliegjes zijn zo gemanipuleerd dat alle vrouwelijke afstammelingen direct doodgaan. Men wil dit gaan testen in een olijfgaard van 1000m2 die afgesloten wordt met een fijnmazig net om te voorkomen dat de gmo-vliegjes ontsnappen.

Nu hebben wij in een grijs verleden wel eens fruitvliegjes gekweekt en dat leidde al snel tot een huiselijke fruitvliegjesplaag van ongekende proporties. Dat het menselijk gezien mogelijk is een olijfgaard hermetisch af te sluiten met een net wil er bij ons niet is. Daarvoor hebben we teveel van die olijfgaarden gezien.

Misschien dat u er anders over denkt. Zoiets van laat ze maar uitgeroeid worden die pestbeestjes dus wat zou het dat ze ontsnappen. U vindt ze misschien vies en lastig, maar vergeet niet dat ze een functie hebben. Ze ruimen uw organische rommel op en dat doen ze ook in de natuur. En misschien dat een plotselinge verdwijning van het fruitvliegje wel heel akelige gevolgen heeft. De Chinezen weten waar zoiets toe kan leiden.

Onder de Grote Roerganger (Mao Zedong) besloot men ooit de mussen uit te roeien want die vraten heel veel graan op. De campagne was een groot succes met hongersnood als gevolg. Anders gezegd de mussen werden effectief uitgeroeid zodat insecten - die staan ook op het menu van de mus - vrij spel kregen zodat de graanoogst compleet mislukte.

Overheidsbeleid maakt kapot wat je lief is
Kortom, wij denken dat we maar even moeten wachten met de inzet van GMO-vliegjes. Bovendien zou je het kunnen zien als een natuurlijke reactie. Het olijfareaal als de laatste decennia enorm gegroeid onder invloed van dat foute voedingsadvies waardoor iedereen dacht dat je alleen maar oud kon worden door dierlijke vetten te mijden. Veel nieuwe olijfgaarden zouden er bovendien nooit zijn gekomen zonder ruimhartige EU-subsidies.

Diezelfde EU heeft recent het melkquotum opgeheven waardoor melkveehouders in de problemen zijn gekomen. En nu willen de melkveehouders weer een reparatie van die maatregel - hoewel ze zelf hebben aangedrongen op beëindiging van de quotering.

De consument ondertussen leidt door het voedingscentrum en anderen aan een aangeprate vetfobie en die consumeert dus veel te veel plantaardige vetten. Dat is jammer voor die consument, want boter is niet alleen gezonder, maar ook veel lekkerder. En als de consument al melk drinkt of yoghurt dan moet het - met dank aan het Voedingscentrum - halfvol, mager of light zijn. Daar hebben de boeren dus ook al helemaal niks aan.

Het klinkt een beetje hard, maar misschien moeten we de natuur haar werk laten doen, want overheidsbeleid maakt kapot wat je lief is.

Vette hulp

Gisteren stuitte ik op een oud artikel, waarin werd gesteld dat het eten van vet, van vlees werd aangeprezen als een goede remedie tegen overgewicht. Maar ik aarzelde. De beweringen waren wel heel stellig en zojuist had ik op de radio gehoord dat het mooie van internet is dat alles gecheckt kan worden. Maar hoe zou ik een vinger moeten krijgen achter het waarheidsgehalte van een aantal stellige stellingen. Zoals..

De westerse mens wordt dikker en dikker. Al 25 jaar voeren voedseldeskundigen met de overheid in hun kielzog campagne tegen het eten van vet. Zoete drankjes, repen en boterhammetjes leveren een wilde piek in het bloedsuikergehalte op, waaraan iemand die geestelijke arbeid of lichte lichamelijke inspanningen verricht helemaal niets heeft.

..Het percentage Nederlanders dat echt te dik is (de lijders aan obesitas), is gestegen van vijf tot tien procent. In de Verenigde Staten liggen de vetzuchtpercentages nog veel hoger, maar wij zijn bezig met een inhaaloperatie.

We zijn niet alleen dikker dan ooit; het aantal hartaanvallen neemt ook toe en type-a-diabetes, vroeger ouderdomssuikerziekte genoemd, wordt algemener en komt tegenwoordig zelfs bij vijftienjarigen voor. Het merkwaardige is dat de adviezen van overheden, artsen en diëtisten om vetarm te eten wel degelijk zijn nageleefd.

Complotdenken
Een wel gemikte verwijzing naar een onderzoek, statistiek of dataset zou mijn geloofwaardigheid totaal kunnen ondermijnen en dat zou niet handig zijn. Een klein probleem is bovendien dat het artikel al bijna tien jaar oud is.

De auteur (Marc Roele) neemt verder de voedingsindustrie zwaar onder vuur en dat voedt de verdenking dat hij niet vrij is van complotdenken:

Precies een kwart eeuw geleden besloot een commissie van de Amerikaanse Senaat dat iedereen die ouder is dan twee jaar minder vet zou moeten eten. De levensmiddelenindustrie was maar wat blij met aanbevelingen van de overheid om vetarm te eten. De verkoop van vet was allang geen vetpot meer. Opeens kon men duizenden nieuwe producten op de markt zetten: vetarme koekjes, chips en toetjes. Vet in margarine werd vervangen door water - een goedkoper ingrediënt dat voor een hogere prijs kon worden verkocht. Vetvervangers, zoals Olestra van Procter & Gamble, zijn ook goudmijntjes. Van alle producten in de voedingsmiddelenindustrie is de winstmarge op slanke producten het hoogst, gevolgd door die op koolhydraatrijke producten (sportdrankjes, vruchtensappen, chips en repen). Ons drinken is tegenwoordig zo volgestampt met koolhydraten dat een hongerstaker die veel zoete drankjes plus de broodnodige vitaminen tot zich neemt het risico loopt om aan zwaarlijvigheid te overlijden.

Hulp uit onverwachte hoek
Enfin het probleem was dus dat het hele verhaal koren op mijn molen is, het is een mooie samenvatting van wat ik zelf ook al zo lang beweer, maar ergens voelt het ook wel als glad ijs. Immers, wat weet ik van de juiste verhouding tussen omega 3 en 6 vetzuren in vet. Gelukkig echter kwam er vandaag hulp uit onverwachte hoek.

Grist publiceerde een interview met een man die zijn sporen heeft verdiend bij grote voedingsbedrijven als General Mills en Nabisco. Bruce Bradley wijst in een nieuwe blog op de groter veranderingen die hebben plaatsgevonden in de levensmiddelenbranche. Als gevolg van de toegenomen macht van aandeelhouders en grootgrutters vond in de sector een consolideringsslag plaats en is heel erg in de kosten gesneden. De gevolgen:

This has hurt our food supply in many ways. First, huge, multinational food companies now dominate the landscape. Wielding far greater lobbying power and much deeper pockets, these companies have been very successful in stagnating food regulation. Second, cost savings have been a key profit driver for the industry, but they've had a devastating impact on both food quality and food safety. Think factory farming and GMOs, just to name a couple of examples. Third, as consumers' health concerns have increased, processed food manufacturers have become even more aggressive in making dubious health claims or co-opting fad diets to market their brands and develop new products.

Enfin, ik neem het risico maar, want het klinkt allemaal even logisch als desastreus. Ik sta niet honderd procent in voor het feit dat alles voor de volle honderd procent klopt, maar het levert in elk geval stof tot nadenken.

Vetfobie

Recent was ik aanwezig bij een workshop waar verschillende soorten varkensvlees werden gepresenteerd. Het was de bedoeling van de organisatie om ons te overtuigen van de kwaliteit van het vlees en de producten die ervan werden gemaakt. Een tenger meisje dat bij de Keurslagersvereniging werkt, gruwde zichtbaar van alles waar een beetje vet aan zat. Een typisch geval van miscasting dus.

Maar het is ook wel te begrijpen. Vet is iets wat je moet leren waarderen. Dat vet lekker zou kunnen zijn, dat het smaak geeft aan gerechten en producten, komt maar bij weinigen op. Sterker nog, vet is eng, gevaarlijk, een instrument van de baarlijke obesitasduivel.

En niemand die daaraan twijfelt. Immers het NRC en het Voedingscentrum zeggen het zelf... Tel daarbij op de reclame voor lightproducten, fruitsappen zonder vet en industriële broodsmeersels die voor de helft uit water bestaan en waarvan je niet alleen sexy, succesvol, sportief en welstandig wordt en het is niet meer dan logisch dat Nederland massaal kiest voor magere melk, dito vlees en andere vormen van smakeloosheid.

Volksempfinden als kompas
Je moet van goede huize komen om je te keren tegen de communis opinio, de stem des volks, overheidsdecreten, directieven en wat dies meer zij. Wetenschap hebben we immers afgedaan als ' een meninkje' en 'dubbelblind gerandomiseerd onderzoek' wordt zelfs door de baas van het RIVM weggezet als orthodox wetenschapsfundamentalisme. Het Volksempfinden is ons kompas.

Ook ik heb lang gedacht dat vet vies was. Die gele klonten tussen het draadjesvlees bij oma, we keken er naar en weigerden ervan te proeven. Dat heb ik volgehouden totdat ik tussen Nis en Belgrado een coupé deelde met mensen die zich verbaasden over het feit dat we een treinreis maakten zonder meegebracht eten. Maar zoals dat gaat in de Balkan, we werden meteen geadopteerd en moesten delen in wat ze zelf voor lekkers hadden meegenomen, zoals brood met ingebakken kaantjes.

Onze meest sjofele 'adoptie-ouder' toverde uit een stuk krantenpapier een complete gekookte ham tevoorschijn. Hij sneed daar een dikke plak van af met een vetrand van minstens 2 centimeter. Omdat ik goed ben opgevoed kon ik niet weigeren en snapte ik dat ik ook het vet moest opeten. Om er snel vanaf te zijn begon ik dus maar het de rand vet. Het was zoveel dat ik er wel op moest kauwen en dat maakte dat ik het ook echt proefde. Het bleek niet minder dan een openbaring. Het was een regelrechte geconcentreerde samenvatting van de smaak van de ham. Goddelijk.

Sindsdien proef ik alle vet met aandacht en snap ik helemaal niets van de vaderlandse voorliefde voor alles waar mager voor staat.

Een lekker vette belastingmaatregel

Het lijkt zo logisch. Je kampt als regering met een steeds dikker wordende bevolkingen met een begrotingsprobleem. De 'oplossing' vereist weinig denkkracht en haast nog minder creativiteit. En dus lezen we:

Het parlement van Hongarije heeft ingestemd met het invoeren van een 'hamburgertaks' op voedingsmiddelen die als ongezond worden beschouwd. Dat is een van de maatregelen waarmee het land de overheidsfinanciën op orde probeert te krijgen.

De nieuwe belasting wordt geheven op voeding met hoge gehaltes suiker, zout en koolhydraten. Ook gaan consumenten meer betalen voor producten met meer dan 20 milligram cafeïne per 100 milligram. De nieuwe belastingmaatregel gaat per 1 september.

(uit de Volkskrant - bewerkt)

Misschien dat deze maatregel de schatkist van Hongarije een beetje zal helpen, maar ik denk dat de producenten van snacks en convenience food heel snel een stuk creatiever zullen blijken dan de Hongaarse regering. Daarnaast betwijfel ik of het zal leiden tot lagere uitgaven op gebied van volksgezondheid.

Sluipsuiker wordt sluipsuikervervanger
De grote producenten zullen immers direct via de juridische route in actie komen, waarbij ze zich heel voorspelbaar beroepen op zaken als concurrentievervalsing, de Europese mededingingsregels en de Hongaarse concurrentiepositie. Tevens zullen ze lobbybureaus inschakelen om onrust over (lokale) werkgelegenheid te veroorzaken. Op de achtergrond ontwikkelen ze nieuwe recepturen, waarin de in de wetgeving omschreven 'dikmakers' niet meer voorkomen. Suiker wordt simpelweg vervangen door aspartaam, acesulfaam, saccharine, xylitol en isomalt. Sluipsuiker wordt sluipsuikervervanger.

De enige partijen die er echt last van hebben, zijn de kleine ambachtelijke producenten die geen concessies willen of kunnen doen op gebied van smaak, die hun Kürtőskalács willen blijven maken zoals ze dat altijd al hebben gedaan. Mensen die gewoon van lekker houden, maar die met mate eten en genoeg bewegen en die geen last hebben van overgewicht zullen ook door de maatregel worden getroffen. De financiële schade voor deze mensen wel meevallen, maar het is toch een beetje alsof je de niet-rokers een deel van de accijns op sigaretten laat betalen.


Straks worden de Hongaren dus gewoon nog steeds dik, want bij alles wat nu zoet is door de suiker, of waarbij suiker wordt ingezet om het gebrek aan smaak van laagwaardige componenten te maskeren, bevat straks kunstmatige zoetstoffen en smaakversterkers. Worden wij of de Hongaren daar gezonder van? Er is heel wat onderzoek wat op het tegendeel lijkt te duiden. Uit die onderzoeken blijkt ook dat ons lichaam maar slecht kan omgaan met nepsuiker.

Het effect van nepsuiker is dat ons lichaam denkt dat er een suikerboost aankomt. Blijft die boost uit, dan wordt de ontstane behoefte aan suiker niet gestild en zullen we blijven verlangen naar suiker c.q. zoetigheid. Het gevolg laat zich raden.

Stem op ons project voor de ASN Bank Wereldprijs!
Wij maken met ons project Jouw Koe mijn Koe kans op de ASN Bank Wereldprijs van € 10.000,-.
Stem hier op ons project voor de ASN Bank Wereldprijs.

Kijk voor andere blogs ook op Blogspot.

Gewichtige problemen

Moeten scholen in actie komen tegen overgewicht en obesitas

Overgewicht is een probleem met een toenemende omvang. Het punt is echter dat je er wel aan dood gaat, maar omdat het geen acute vorm van overlijden betreft en omdat de directe doodsoorzaak lang niet altijd in verband wordt gebracht met overgewicht (hart- en vaatproblemen, nierfalen, depressieve gevoelens, suikerzieke) wordt het te vaak genegeerd. In elk geval veel vaker dan roken. Overgewicht dreigt zodoende uit te groeien tot doodsoorzaak #1, ook omdat roken steeds minder populair is en er vorderingen worden gemaakt op het gebied van de oncologie.

De situatie doet zich echter voor dat scholen aan de ene kant fel optreden tegen roken en drinken van alcohol, maar tegelijkertijd geen enkel probleem zien in frisdrankautomaten en kantines die vette en zoete happen verkopen. De vraag dringt zich op of scholen überhaupt een rol of verantwoordelijkheid hebben als het om gezondheid gaat, maar dan blijft het weer vreemd dat roken wel wordt aangepakt en de oorzaken van overgewicht niet.

En terwijl het aantal leerlingen dat rookt afneemt zien we een steeds groter aantal leerlingen dat te dik is. Recent bleek bijvoorbeeld dat 60% van de Amsterdamse schooljeugd te dik is (BMI ≥25) en daarvan was 40% obees (BMI ≥30). Zorgelijk is ook dat Turkse en Marokkaanse leerlingen meer dan gemiddeld te zwaar of obees zijn. Voor hindoestaanse leerlingen zou hetzelfde kunnen gelden, maar die worden niet als specifieke bevolkingsgroep aangemerkt en dus vinden we nergens terug in de statistieken.

Het huidige regeringsbeleid kenmerkt zich door een laisser faire attitude als het gaat over lifestylekwesties. Er wordt gekort op preventieve gezondheidszorg, want dat is ‘ieders eigen verantwoordelijkheid’. Een opmerkelijke opvatting als het om volksziektes gaat met een epidemisch karakter, maar het zij zo. Scholen zitten uiteraard ook niet te wachten op wéér een nieuw aandachtsgebied, vooral ook omdat ze zich van dezelfde overheid moeten concentreren op taal en rekenen.
Het idee dat overgewicht door ouders zelf aangepakt moet worden is lichtelijk naïef te noemen. Dit idee gaat uit van het idee dat ouders hiertoe in staat zijn. Dat is echter een misvatting die voorbij gaat aan zaken als sluipsuiker en -zout, aan de paradoxale effecten van de consumptie van light producten en labels als Ik-Kies-Bewust. Waar bijvoorbeeld bijna iedereen denkt dat vet heel slecht is, consumeert bijna iedereen ongemerkt een dagelijkse overdosis aan suiker en zout via gemaksvoeding en andere voedingsproducten.

Om te weten wat je eet moet je een doorgeleerde etikettenexegeet zijn en bijvoorbeeld weten dat suiker ook suiker is als het glucose, fructose of melasse heet. Wat ook maar weinigen weten is dat mensen die light producten eten daarmee meer calorieën binnen krijgen dan anders omdat ze ongemerkt gaan overcompenseren. Last but not least zijn er de gezondheidslabels als Ik-Kies-Bewust. Labels die prijken op producten als mayonaise waar maar liefst 18% suiker in zit of bijna vier klontjes per 100 gram product.

Negentig procent van de te zware leerlingen van nu zijn te zware volwassenen van morgen. Het enige moment dat je het probleem van overgewicht kunt aanpakken is als mensen nog jong zijn, want bijna niemand slaagt er in om duurzaam af te vallen. Wat dat aangaat lijkt het logisch dat scholen zich inspannen om te voorkomen dat leerlingen te dik worden; door meer beweging te stimuleren door de kantine te vergroenen en door leerlingen en hun ouders voor te lichten. Immers, overgewicht is in heel veel gevallen een kwestie van een tekort aan kennis, van mensen die zichzelf niet bewust zijn van de gevolgen van hun gedrag die denken dat ze goed bezig zijn met een drinkontbijt op basis van groente en fruit met zo’n vertrouwenwekkend Ik-Kies-Bewust.-logo en met 16% suiker. Dus ook wat dat betreft is er een mooie taak weggelegd voor het onderwijs en als voorlichting over seks, drugs, roken tot de vanzelfsprekendheden behoort, is er geen enkele reden te bedenken waarom voorlichting over gezonde voeding en de gevaren van overgewicht niet op de agenda zouden moeten staan.

Zie ook: Reflexies.nl

Vanbijstering alom

Minister Van Bijsterveld (Onderwijs) is van mening dat voorlichting over homofilie - ondanks een wens van de Kamer - niet toegevoegd dient te worden tot de kerndoelen van het onderwijs.

Iedereen mag wat vinden, maar beetje raar dat de minister de wens van de Kamer negeert, het is de nieuwe Geenstijlige regeerstijl zullen we maar zeggen.

Wat wel wat extra bevreemding wekt is de argumentatie van de dame in kwestie: "Het toevoegen van nieuwe kerndoelen zou de scholen volgens Van Bijsterveldt te veel belasten. Dan volgen straks ook de mensenrechten en obesitas." Aldus de minister.

Mensenrechten... dat lijkt me toch niet het minste onderwerp om tot de kerndoelen te verheffen en aangezien homo's mensen zijn sla je ook nog twee vliegen in één klap. Dacht trouwens dat dit kabinet zo trots was op de Hollandse Leitkultur en de ruimte die die biedt aan individuele keuzes.

En dan obesitas... dat kán je alleen maar bestrijden als je jong begint. Mensen die eenmaal te dik zijn blijven dat. Jongeren met overgewicht worden vrijwel altijd volwassenen met nog meer overgewicht en dat leidt weer tot extra kosten voor de gezondheidszorg, om van de overige maatschappelijke- en persoonlijke kosten nog maar te zwijgen. Vorige week zag ik cijfers over het overgewicht bij de Amsterdamse schooljeugd en als ik me niet vergis, is 60% te zwaar en van die 60% is 40% obees. Vorig jaar was het minder en volgend jaar zal het wel weer meer zijn.

Het is toch wat met die ministers van onderwijs. Ooit hadden we er eentje die van mening was dat scholen net zoveel aandacht moesten besteden aan 'intelligent design' als aan de evolutieleer en dan nu dit weer... nee, komt wel goed met Nederland kenniseconomie

Eetwijzer #1

SLUIPSUIKER

Betuttelen?
Afgelopen zondag de mogelijkheid gemist om prof. Jaap Seidell te spreken tijdens een wetenschapscafé in Gorinchem. Het thema was overgewicht en de rol van de overheid -ik vat het wat kort door de bocht samen... Is de overheid niet betuttelend bezig als ze zich met dit soort zaken gaat bezig houden?

Inderdaad, veel te betuttelend: mensen mogen zich best bewust dood eten, zoals ze ook best helmloos mogen motorrijden, geen veiligheidsgordel om hoeven, dronken achter het stuur mogen kruipen en onverzekerd mogen autorijden. Het probleem is echter dat iedereen wel weet, dat rijden zonder gordel levensgevaarlijk kan zijn, maar dat bijna niemand weet wat hij eet.

UNFAIR TRADE

Fabrikanten vinden dat wel fijn, want zo kunnen ze ongestoord dure ingrediënten vervangen door goedkope subsituten en m.n. suiker en zout. Van de overheid mogen ze ongestoord de suggestie wekken dat er bosvruchten zijn gebruikt (0,05% aardbeiensap), water toevoegen met varkenseiwit (kipfilet 300 gr voor de prijs van 400 gr!), kaas vervangen door een chemische substantie en claimen dat mayonaise met bijna 20% suiker een gezonde keuze is.

Diezelfde overheid legt wel geduldig uit dat roken slecht voor ons is en verplicht fabrikanten zelf hun verpakkingen te ontsieren met deprimerende teksten. Alsof er überhaupt nog een roker te vinden is die dát niet weet... De tabaksindustrie ondergaat dit gelaten, want die weten ook wel dat dit geen enkel effect heeft op de verkoopcijfers.

Enge-NUMMERS

Het probleem is dat te veel mensen geen idee hebben waar ze zo dik van worden. Moeders denken er goed als ze een vloeibaarontbijtdrankje kopen voor hun kinderen. Er staat toch op dat het een bewuste keuze is? Ook deze drankjes bevatten vaak bijna 20 gram suiker per 100ml. Natuurlijk staat het allemaal keurig op de verpakking, maar dan wel in heel kleine lettertjes.

Overgewicht begint zoetjesaan een volksziekte te worden. Dat deze epidemie vooral laag opgeleiden en allochtonen treft mag geen verbazing wekken. Het zijn juist deze mensen die relatief veel gemaksvoedsel en snacks consumeren en die vaak ook slecht geïnformeerd zijn. Mijns inziens is er helemaal geen sprake van betutteling als de overheid hier haar verantwoordelijkheid neemt.

Hoe? Zoals we video's voorzien van een serie simpele labels om aan te geven dat de inhoud schadelijk kan zijn voor de consument, zo kan dan ook voor voedsel. Dat is geen betutteling, want zoals het iedereen vrij staat films te huren met onwelvoeglijke taal, seks en geknok, zo mogen mensen ook junkfood kopen. Maar als ze junkfood kopen, dan moet dat wel duidelijk zijn. Daar heeft de overheid een rol als beschermer van de burger.