Nationale Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteitbashingdag

Ik had het vandaag wat laat in de gaten, maar het is kennelijk weer Nationale Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteitbashingdag, zoals elk jaar op 13 juni. Want eerst een lang item op de radio en zojuist bericht Foodlog over vlees met oorsprong waarvan de oorsprong...

Uit het item op de radio blijkt dat er veel vaker sprake is van voedselfraude dan wordt gemeld. Uiteraard is dat een open deur of misschien moeten we zeggen een deurloze deurpost. Maar toch:

"Fraude met voedsel wordt in Nederland niet of nauwelijks gemeld. Voedsel wordt regelmatig getest, maar als uit de test blijkt dat er iets anders in zit dan op het etiket staat, wordt dat niet aan de voedsel- en warenautoriteit gemeld.

Over de afgelopen twee jaar kreeg de NVWA zes meldingen van fraude, maar een rondgang van de NOS langs betrokkenen en experts leert dat in werkelijkheid veel vaker fraude wordt ontdekt.

De omvang daarvan is onduidelijk. Een ex-medewerker van de NVWA zegt dat de fraude-aanpak geen prioriteit bij de NVWA heeft."Die is wegbezuinigd. En de sector zelf meldt fraude nauwelijks."

Dat de sector i.c. de fraudeur het niet meldt ligt nogal voor de hand, maar dat de NVWA er niets mee doet, leidt hier toch wel tot oren waar stoom uit ontsnapt.

Oerknallervlees

Het item van Foodlog vervolgens begint terecht een beetje badinerend. Immers, "Vlees met Oorsprong" wekt de suggestie dat er ook vlees is zonder oorsprong, een soort oerknallervlees. Maar uiteraard staat de marketeers van Jumbo iets geheel anders voor ogen. Die willen namelijk profiteren van het feit dat de klant waarde hecht aan lokale producten. Dat is voor Jumbo lastig te realiseren maar goedkoop te suggereren. En zo hebben ze "Vlees met Oorsprong" bedacht. Maar alle begin is moeilijk, het vlees zwak en zo komt het dat Vlees met Ierse Oorsprong uit Polen komt...

Volgens het management van Jumbo is het allemaal de schuld van de werkvloer, iets met een nieuwe werkwijze. Het heeft er dus niks mee te maken dat veel klanten denken dat vlees uit Ierland (rustgevende, ruime, groene weides) beter is dan vlees uit Polen en vragen ons in gemoede af of het omgekeerde ook voorkomt (Pools vlees dat uit Ierland blijkt te komen).

Ik zie een ster!

Bijzonder is verder dat het Poolse vlees een ster draagt van de DierenBescherming - daar zijn ze weer - niet dat die sterren iets voorstellen, maar veelzeggend is het wel. Je zou haast zeggen dat er sprake is van dubbelfraude, maar ook dat zal de NVWA niet tot actie aanzetten.

Braaf opschrijven

In Trouw krijgt Jack van Messel alle ruimte om uit te leggen waarom zijn Uruguayaanse rundvlees zoveel beter is dan het Nederlandse. Van Messel, importeur van Uruguayaans rundvlees,  blijkt zicht te storen aan domme Nederlanders die gecharmeerd zijn van lokaal, duurzaam vlees van de boer om de hoek. Want dat lokale vlees is allesbehalve duurzaam althans, volgens de vleesimporteur van dienst.

Want, nog steeds volgens Jack, ons Nederlandse vlees is er slechts dankzij soja-import uit derdewereldlanden, maisimport uit de VS en ruimhartige antibioticasuppletie van farmaceuten. Nee... dan zijn rundvlees, daar komt geen antibiotica aan te pas, noch soja uit de derde wereld of mais… zijn koeien eten allen maar pampagras dat wordt natgeregend door pamparegens en dus gaat het ook niet gepaard met onvoorstelbare hoeveelheden waterverspilling.

Lento melo

En oh ja, ze zijn lento melo, ze ‘kunnen’ langzaam groeien en da's weer heel slowfoodie. De VN denkt daar overigens ietsje anders over en stelt dat ze alleen maar traag groeien omdat de omstandigheden nogal bar zijn (lees: weinig voedselaanbod) dus moeten ze wel later worden geslacht en dat leidt weer tot meer uitstoot van schadelijke gassen als methaan (een veel schadelijker broeikasgas dan CO2, maar dat terzijde).

Jeroen Thijssen culinair journalist van Trouw heeft het allemaal braaf uitgeschreven.

Inpakken en stoppen

Tja, en dan kan je als Nederlandse boer wel inpakken. En dan kan MijnKoeJouwKoe ook wel stoppen. Maar, klopt het nu wel, wat meneer Van Messel zo stellig beweert? Is het niet een beetje vreemd om alle Nederlandse koeien over één kam te scheren en te doen alsof alle Nederlandse runderen op een dieet van soja, mais en antibiotica staan?

Er zijn steeds meer Nederlandse koeien die alleen maar gras eten, van rassen waar nauwelijks een veearts aan te pas hoeft te komen. Koeien van boeren die het beste voor hebben met hun dieren, met het landschap en het milieu. Er zijn stiertjes die worden ingezet als grazers in natuurgebieden. Ze eten daar zeer gevarieerd en moeten meters maken om aan hun calorieën te komen zodat hun vlees goed doorbloed en fijn gemarmerd raakt. Qua smaak kan dat vlees de vergelijking met het Uruguayaanse vlees makkelijk aan. Wat ook zo fijn is van vlees van een boer om de hoek is dat het controleerbaar is of zoals wij graag stellen, vertrouw niet op onze blauwe ogen, maar ga zelf lekker kijken bij onze boeren en ambachtelijke slagers. Dat wordt toch wat lastiger als het gaat om Uruguayaanse boeren en slachthuizen.

Dus er is geen enkele reden om in te pakken of te stoppen en dat is maar goed ook. Wel een beetje jammer dat deze meneer zo weinig weerwoord krijgt. Want soms is Van Messel wel erg doorzichtig, bijvoorbeeld als hij een oude Nederlandse melkkoe vergelijkt met een Uruguayaanse vleeskoe. Ja, nogal wiedes dat een dier dat langer leeft meer CO2 uitstoot dan een vleeskoe die hooguit half zou oud wordt.

Knödel met kloot

Ersatzsteinpilz in Duits bos

De kop dekt niet altijd de lading en dat is ook nu weer het geval. Dit is gewoon een erg lekker recept gebaseerd op oude broodjes en eekhoorntjesbrood, maar het levert knödel op en ik heb soms de indruk dat de gemiddelde Nederlander nog liever stierenbal consumeert dan knödel.

Dat is heel jammer - en daarmee zeg ik niets over de culinaire kwaliteit van rundertestikels - want knödels hoeven geen sompige, saaie meelballen te zijn. Probeer het onderstaande recept maar eens uit en laat zien dat je .... hebt.

Steinpilzknödel

Duurzaam omdat het een prima manier is om oud brood te recyclen!

• 500 g witbrood
• 20 g boter
• 500 g eekhoorntjesbrood (of 50 gram gedroogd eekhoorntjesbrood dat eerst minimaal 30 minuten heeft geweekt in heet water (vocht bewaren en toevoegen aan jus of saus)
• 2 sjalotjes
• 50 g gedroogde ham
• 50 g gedroogde tomaten
• 100 g Mozzarella
• 5 eieren
• 1 laurierblad
• 100 g paneermeel
• 50 g parmezaanse kaas
• 4 cl plantaardige olie
• tijm
• dragon
• suiker
• peper
• zout

Het brood in dobbelsteentjes snijden, de boter met de tijm in een koekenpan goudgeel aanzetten en uit de pan nemen. In dezelfde pan het fijngesneden eekhoorntjesbrood, de sjalotten, de ham, tomaten en de dragon kort aanzetten en toevoegen aan het brood.

De gesneden mozarella toevoegen, kruiden met zout, peper en zout naar smaak.

De eieren, op het wit van eentje na, toevoegen en het geheel met de hand goed kneden tot er een stevige massa ontstaat die tot balletjes gevormd kan worden. Dit is een belangrijke stap de balletjes moeten een homogene structuur hebben, niet te los en niet te plakkerig. In het eerste geval nog even stevig doorkneden en in het tweede, bloem toevoegen.

De knödel in kokend heet water met een laurierblad gedurende 12-15 minuten laten ‘trekken’ (niet laten koken).

Het eiwit losslaan. De knödel door het eiwit halen en dan door het paneermeel en de parmezaanse kaas rollen en deze daarna in een beetje olie goudgeel bakken.

IJdelheid

Vandaag staat kennelijk in het teken van één van de zeven ondeugden. Te weten, ijdelheid. Eerst zie ik dat MijnKoeJouwKoe wordt genoemd als leverancier van een 'topstory' in zo'n twitterkrant. Mijn reactie is dan dat ik direct alles uit mijn handen laat vallen om te ontdekken welk verhaal dat dan is. Enfin, tien minuten later ben ik weer een frustratie rijker. Vervolgens treedt de paus af en niet veel later valt mijn oog op dit artikel in de Volkskrant.

Het leuke is, dat ik een van die boeren ooit (21 jaar geleden) heb gezegd, 'Wat met wijn kan, kan ook met aardappelen'. Beter zelfs, want de afstand tussen druif en glas is onmetelijk veel groter dan tussen aardappel en bord. Maar kennelijk was toen de tijd er nog niet rijp voor. Tien jaar later werd een oplossing gevonden in de vorm van de Hoeksche Chips, twee jaar geleden werd daar Hoekjsche Vodka aan toegevoegd en vorig jaar volgde de Hoeksche Rooie - een aardappel dus.

Boer als merk
Tja, en dan ben ik ijdel genoeg omdat leuk te vinden, maar ook om blij te zijn voor boeren die hun eigen koers durven te varen. Heel terecht stellen ze dat ze afkerig zijn van samenwerking met al te grote ondernemingen omdat je daar al snel te afhankelijk van wordt.

Bovendien ben ik al jaren de overtuiging toegedaan dat oerproducenten moeten fungeren als merk en dat is in Nederland allesbehalve vanzelfsprekend. De gemiddelde boer blijft buiten beeld en fungeert als een ketenspeler en als leverancier van een commodity. Onbegrijpelijk is dat niet, vooral niet in een land dat zich op agrarische gebied wil profileren als exportland. Maar het maakt de boer volledig inwisselbaar. Hij heeft dus een slechte onderhandelingspositie tegenover inkopers.

Dubbeldroevig
De andere kant van de zaak is dat de boer geen noodzaak voelt om met een onderscheidend product te komen. Het 'zesje' moet vooral geen tien worden. Dat kost de boer alleen maar geld en tijd en zijn afnemer wordt er niet blij van, die wil namelijk voor alles homogeniteit. Voor de boer is dat uiteindelijk niet fijn, want hij kan zich alleen maar onderscheiden door een nóg hogere efficiency c.q. lagere kosten en een grotere schaal. Voor de klant is het ook niet fijn, want smaak is bij dit alles geen criterium. Met een beetje kwade wil zou je zelfs kunnen stellen dat juist geen-smaak een criterium is; zie bijvoorbeeld de uitzending van de Wilde Keuken over spruitjes of lees de tragische geschiedenis van de man achter de smaakaardbeien er maar eens op na.

En dus ben ik blij met zo'n artikel in de Volkskrant. Wat zeg ik, driedubbelblij. Voor de betrokken boeren, voor de consument en voor mezelf.

Betuttel!

Ik zal wel iets ergs mankeren, iets psychisch ofzo, iets wat me tot een afwijkeling maakt. Immers, ik begrijp maar niet dat een artikel als het nevenstaande zomaar zonder waarschuwingen in de krant wordt geplaatst. Bij elke film die op tv komt, waakt de overheid over onze tere zieltjes en worden de kijkertjes erop geattendeerd dat ze geschokt zouden kunnen raken door het ongepolijste taalgebruik, nagespeelde gevechten en blote lichaamsdelen.

Ik weet echter als sinds mijn zevende of achtste dat het maar toneel is en geen echt bloed en dat die acteurs het allemaal gewoon hebben overleefd. Met andere woorden het onthutst me allemaal niet meer, maar het bovenstaande artikel vergt toch wel een sterke maag. Op een zakelijke manier legt Marie Louise Schipper bloot wat er mis is met het obesitasbeleid van de overheid.

Een voorkeur voor een bepaald product re realiseren
Het is een beleid dat gebaseerd is op een grenzeloos vertrouwen in het zelfregulerende vermogen van de voedingsindustrie  Hierbij is een cruciale rol weggelegd voor JOGG (Jeugd Op Gezond Gewicht) van Paul Rosenmöller die op haar beurt eveneens een grenzeloos vertrouwen heeft in de voedingsindustrie. Die mag à raison van €50.000 per jaar participeren in JOGG en samen hebben de zes deelnemende bedrijven inmiddels al zeven pilots van de grond helpen tillen. Pilots zoals 'Ik eet het beter' van Albert Heijn.

Uiteraard mag de lokale slager en groenteboer ook rustig meedoen, maar wel op dezelfde voorwaarden. We hechten hier immers aan een 'level playing field'... Bovendien doet de voedingsindustrie inmiddels niet meer aan marketing die specifiek gericht is op kinderen jonger dan zeven jaar en als u denkt dat de reclame erop is gericht om kinderen meer koekjes of andere zoetigheid te laten eten heeft u het helemaal mis. Men tracht slechts een voorkeur voor een bepaald product re realiseren.

Ondertussen stevenen we met ons allen af op een niet meer te beteugelen obesitas-epidemie met een overheid die de vos op de kippen laat passen en een vos die met een schijnheilig gezicht verklaart het beste voor te hebben met de kippen. Misschien heb ik wat weinig eelt op mijn ziel, maar ik zou blij zijn met een waarschuwing bij zo'n artikel: ONGESCHIKT VOOR LEZERS DIE NIET TEGEN CYNISME KUNNEN

Sommige varkens, gelijker dan andere varkens

De schoonste ter wereld

"Dit jaar zijn er nieuwe acties tegen pluimveevlees uit de gangbare veehouderij, bestempeld als plofkip. Actiegroepen willen supermarkten dwingen te kiezen voor minder intensieve productiemethoden. Dat vind ik een merkwaardige ontwikkeling. De Nederlandse veehouderij is de meest productieve en daarmee de schoonste ter wereld. Die moet je niet af willen breken. De landbouw moet wereldwijd juist hoogproductiever en intensiever worden, anders sturen we aan op een tekort aan voedsel."

Bovenstaand de, wat gammel verwoorde, opvatting van de bestuursvoorzitter van de WUR, Aalt Dijkhuizen. Hij vergelijkt Wakker Dier, een stukje verderop ook nog met Big Brother. Hij lijkt ook van mening dat binnen het duurzaamheidspectrum sommige varkens gelijker zijn dan andere varkens, om maar even bij 1984 te blijven.

David als Big Brother? Volgens mij is dat laatste een beetje raar en gaat het bij duurzaamheid juist om het geheel. Dus is de noodzaak om schoon te produceren niet van minder belang dan het dierenwelzijn en de eerlijke prijs voor de boeren. En waarom zou hij Wakker Dier betitelen als Big Brother? Het lijkt er verdacht veel op dat hij beseft dat zijn argumenten nogal zwak zijn. De vraag die de vergelijking verder oproept, is hoe we de gezamenlijk lobby van CBL (grootwinkelbedrijf), NFLI (levensmiddelenindustrie) en de gangbare landbouw zouden moeten betitelen.

Dat het wringt, om het ene duurzaamheidscriterium meer gewicht te geven dan het andere blijkt onder andere uit de boude bewering dat de Nederlandse veehouderij de schoonste ter wereld is. (Want de meest productieve) Immers, een deel van die productiviteit is wel het gevolg van de inzet van antibiotica en, de productiviteit mocht ook wat kosten als het gaat om natuur, landschap, dieren- en boerenwelzijn.

Streefcijfers van het ministerie
Wat die laatste twee aangaat is het goed om nog even te wijzen op de gevolgen van de intensivering voor de volksgezondheid. MRSA en ESBL zijn inmiddels zo wijd verbreid, dat boeren en hun familie die opgenomen moeten worden in een ziekenhuis, eerst in quarantaine moeten. Kipfilet is voor ongeveer 90% besmet en het zou zomaar kunnen dat we straks weer massaal sneven aan de gevolgen van een voorheen onschuldige infectie. De veehouderij heeft zich de afgelopen jaren massief ingezet om de antibioticaconsumptie te minderen en is daarbij veel verder gegaan dan de streefcijfers van het ministerie. Ook dat laatste is toch wel bedenkelijk te noemen, zo'n laag ambitieniveau bij een dergelijk dreigend probleem.

Vallen ESBL en MRSA onder het hoofdstuk vervuiling? Dat lijkt een semantische discussie, maar we kunnen in elk geval stellen dat het een direct gevolg is van een landbouwbeleid met een eenzijdige focus op kostenreductie. Misschien een beetje flauw van Wakker Dier om zich zo eenzijdig op de supermarkten te richten. Die zitten namelijk in net zo'n onmogelijke situatie als veel boeren. Waar de boer afhankelijk is van de inkopers van de supers zijn de supers afhankelijk van (activistische) aandeelhouders. Mij lijkt het dat de overheid hier de schone taak heeft om een gelijk speelveld te creëren.

We maken er gehackt van!

Zo pal na oud en nieuw, tijd voor oud nieuws. Of, althans voor iets dat van alle tijden lijkt. Ik doel op het voedselgoochelen.

Denk aan bosvruchtensap met een verwaarloosbaar percentage bosvruchten die niet uit een bos komen. Guacamole waar een homeopathisch beetje avocado inzit, schouderham en ga zo maar door. Het zal wel onder de noemers vallen van "de mensen willen voor de gek gehouden worden" en "je krijgt als volk wat je verdient.." en "hoe kan je voor die prijs nou wat goeds verwachten...".

Dat gegoochel is van alle tijden. Als ik me niet vergis werd aan melk vroeger regelmatig krijt toegevoegd om te verhullen dat het met water was aangelengd. Mindere delen van het varken werden opgepimpt totdat ze leken op de beste delen en zo ontstond de schouderham. Van recenter datum is het kipproduct dat voor een kwart uit water bestaat plus wat varkenseiwit [anders loopt dat water er meteen weer uit]. En zo kunnen we nog wel een tijdje doorgaan.

Eelt op de ziel
Inmiddels heb ik wel wat eelt op mijn ziel gekweekt en probeer ik deze vormen van fraude met een schouderophalen af te doen. Bovendien gaat het toch bijna altijd om de 'usual suspects'. Maar helaas maken ook mensen met een onbezoedeld blazoen zich schuldig aan deze folklore.

Ik bedoel wat zou je anders achter de Vegetarische Slager zoeken dan louter goede bedoelingen? Toch meent de beste man dat hij volop mee moet doen aan deze vaderlandse folklore. Dus heetten zijn plantendingen geen 'plantendingen', maar gehakt, kipspiesjes of tonijn. Nou kan ik me bij gehakt nog wel een dichterlijke vrijheid voorstellen, maar kipspiesjes zonder kip en tonijn zonder vis riekt toch tamelijk onfris.

De vleesverwerkers en het CDA vonden het ook te ver gaan. Weliswaar hebben ze zelf boter op het hoofd (de vleessector o.a. omdat ze geen been ziet in schouder-, blaasham en plakvlees en het CDA bijv. dat geen problemen heeft met kipfilet met water). Eendrachtig tekenden ze protest aan en zodoende heeft de vegaslager zijn producten heel lollig omgedoopt in gehackt, tonyn en vegetarische kipspiesjes.

Kies voor echt
Beetje jammer, want het leek zo sympathiek allemaal en wie is er nu tegen wat meer flexitarisme? Ook jammer dat hij alles goedpraat met flauwe argumenten van het gehalte, 'In een zigeunerschntitzel zit toch ook geen zigeuner? En in een Slavink geen Sla?'

Plantaardige dingen maken die eruit zien als vlees vinden we sowieso raar. Wat is er mis met planten eten? Waarom moeten omgewerkte soja, lupine en zeewier lijken op een schnitzel, kipfilet of een moot van een bijna uitgestorven zeevis?

En wat mij betreft mag u best wat vaker vegetarisch eten, maar dan toch liever geen dingen die op vlees moeten lijken... Kook lekker zelf, geniet daar van en werk daarbij met echte producten. Dat geldt voor vlees, maar evengoed voor groente, fruit en zuivel.

Lex

Leestip voor de beginnende vegetariër: Plenty van Yotam Ottolenghi